تفسیر آیهٔ ۱۹ سورهٔ تکویر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

« لَقَوْلُ رَسُولٍ » تا آخر آیات؛ و مراد از فرستاده (رسول)، جبرئیل است، همان‌گونه که خدای متعال می‌فرماید: «مَنْ كٰانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَليٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّٰهِ» (بقره: ۹۷: هر کس دشمن جبرئیل باشد، بداند که او به فرمان خدا قرآن را بر قلب تو نازل کرده است).

و نسبت دادن «قول» به جبرئیل از آن جهت که او فرستاده است، نشان می‌دهد که سخن اصالتاً از آنِ خدای پاک و منزه است و نسبتش به جبرئیل، نسبتِ پیام به پیک و فرستاده است؛ و خداوند او را به شش صفت ستوده است.

سخن الهی: « رَسُولٍ » بر فرستاده بودن او و رساندن وحی قرآن به پیامبر (ص) دلالت می‌کند؛ و سخن دیگرش:

و گفته شده است: مراد از رسولی که این اوصاف بر او منطبق شده، پیامبر (ص) است؛ در حالی که ضعف این سخن آشکار است و آیات بعدی نیز با آن سازگاری ندارد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۹ تا ۲۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ذِي قُوَّهٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ مُطٰاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ » (که بی‌تردید این قرآن، گفتار فرستاده‌ای ارجمند است؛ نیرومند، و در پیشگاه پروردگارِ عرش دارای پایگاهی والا؛ فرمانروا در آنجا و امین). این آیات پاسخ سوگند است، و ضمیر « إِنَّهُ » به قرآن برمی‌گردد یا به آیات گذشتهٔ همین سوره از آن جهت که قرآن است؛ به دلیل اینکه می‌فرماید:

« كَرِيمٍ »، یعنی نزد خدا به سبب بزرگداشتی که خداوند از او کرده، دارای کرامت و عزت است؛ و تعبیر « ذِي قُوَّهٍ »، یعنی دارای قدرت و توانی بسیار بالاست؛ و عبارت « عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ »، یعنی نزد خداوند دارای منزلت است و «مکانت» به معنای قرب و مرتبت است؛ و سخن الهی: « مُطٰاعٍ ثَمَّ »، یعنی نزد خداوند در عالم بالا فرمانروا و مطاع است؛ زیرا در آنجا فرشتگانی هستند که به آنان دستور می‌دهد و فرمانش را می‌برند، و از اینجا معلوم می‌شود که او دستیارانی از فرشتگان دارد که به آنها امر می‌کند و آنان گوش به فرمان او می‌سپارند؛ و تعبیر « أَمِينٍ »، یعنی در آنچه بدان مأمور شده هرگز خیانت نمی‌کند و وحی و رسالتی را که بر دوش گرفته است، بی‌هیچ دخل و تصرفی می‌رساند.

تفسیر آیه‌های ۱۹ تا ۲۲ با هم

و توصیف جبرئیل به آن ویژگی‌های ستایش‌آمیزِ یادشده و ذکر نکردن آنها برای پیامبر (ص)، دلیلی بر برتری او بر پیامبر (ص) نیست؛ چرا که سیاق سخن برای بیان این حقیقت آمده که قرآن کلام خدای پاک و منزه است و از جانب او به شیوهٔ وحی بر پیامبر (ص) فرود آمده است، نه آنکه از توهمات جنون و القائات شیطانی باشد؛ و آنچه این مقصود را برمی‌آورد، نشان دادن سلامت مسیر فرود آمدن وحی و بزرگداشت فرودآورندهٔ آن (جبرئیل) با ذکر اوصاف والایش و تأکید فراوان بر پیراستگی او از خطا و خیانت است. ادامه در متن کامل