تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ عبس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن خدای متعال: « فَمَنْ شٰاءَ ذَكَرَهُ » جمله‌ای معترضه است و ضمیر [در «ذَكَرَهُ»] به قرآن یا به معارفی برمی‌گردد که قرآن انسان را به آن‌ها یادآور می‌شود. معنا چنین است: پس هر کس بخواهد، قرآن را، یا آنچه را که قرآن یادآوری می‌کند، به یاد می‌آورد؛ و این همان پی بردن به اموری است که فطرت بدان راهنمایی می‌کند؛ یعنی حقایقی از باور و کردار درست که در لوح خود نگاه داشته است.

در تعبیرِ « فَمَنْ شٰاءَ ذَكَرَهُ » اشاره‌ای است به اینکه در دعوت به پندپذیری هیچ اجباری در کار نیست؛ از این رو هیچ سودی از آن به دعوت‌کننده بازنمی‌گردد و تنها سودبرنده از آن، خودِ پندپذیر است، پس بگذار هر چه می‌خواهد برگزیند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « كَلاّٰ إِنَّهٰا تَذْكِرَهٌ فَمَنْ شٰاءَ ذَكَرَهُ » (هرگز چنین نیست! بی‌گمان این [آیات] مایهٔ تذکر و پند است؛ پس هر که بخواهد، آن را یاد می‌آورد). واژهٔ « كَلاّٰ » برای بازداشتن از رفتاری است که در این آیات مورد سرزنش قرار گرفته است؛ مانند روی ترش کردن، چهره برتافتن، توجه به توانگری که خود را بی‌نیاز می‌داند و غفلت از کسی که از خدا بیمناک است.

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۶ با هم

معنای آیات این است که قرآن پندی است نگاشته‌شده در صحیفه‌های متعدد و گرامی که مقامی بلند دارد و از هر آلودگی و ناپاکی پاکیزه است؛ صحیفه‌هایی در دست سفیرانی از فرشتگان که به سبب پاکیِ ذاتشان نزد پروردگارشان ارجمندند و به خاطر کردار نیکشان در پیشگاه خدای متعال نیکوکار شمرده می‌شوند. ادامه در متن کامل