تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ نازعات

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶ و ۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « يَوْمَ تَرْجُفُ الرّٰاجِفَهُ تَتْبَعُهَا الرّٰادِفَهُ » (روزی که آن لرزاننده سخت بلرزاند، و از پی آن، لرزانندهٔ دیگری درآید)؛ «راجفه» به بانگِ مرگبار و عظیمی (صیحهٔ بزرگی) تفسیر شده که در آن لرزش و اضطراب است، و «رادفه» به رخدادی که پس از آن می‌آید و پیرو آن است. بر این پایه، این دو آیه بر دو بار دمیده شدن در صور منطبق می‌شود که این سخن خدای متعال بر آن دو دلالت دارد: «وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلاّٰ مَنْ شٰاءَ اللّٰهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْريٰ فَإِذٰا هُمْ قِيٰامٌ يَنْظُرُونَ» (زمر: ۶۸؛ و در صور دمیده می‌شود، پس هر که در آسمان‌ها و هر که در زمین است مدهوش می‌شود و می‌افتد، مگر آن کس که خدا بخواهد؛ سپس بار دیگر در آن دمیده می‌شود، پس بناگاه همگی به پا خاسته می‌نگرند).

و گفته شده است: «راجفه» به معنای «به شدت تکان‌دهنده» است—زیرا واژهٔ «رَجْف» هم به‌صورت لازم به معنای حرکت و تکان شدید به کار می‌رود و هم به‌صورت متعدی به معنای تکان دادن و لرزاندن شدید—و مراد از آن، باز هم همان دمیدنِ نخست در صور است که زمین و کوه‌ها را سخت به لرزه درمی‌آورد، و مراد از «رادفه»، دمیدنِ دوم است که پس از دمیدنِ نخست می‌آید.

و نیز گفته شده است: مراد از «راجفه»، زمین است و مراد از «رادفه»، آسمان‌ها و ستارگان‌اند که می‌لرزند، مضطرب می‌شوند، شکافته می‌گردند و فرو می‌پاشند. اما هر دو وجه خالی از دوردستی نیست، به‌ویژه وجهِ اخیر.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۶ و ۷ با هم

و در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خدای متعال که می‌فرماید: « يَوْمَ تَرْجُفُ الرّٰاجِفَهُ تَتْبَعُهَا الرّٰادِفَهُ » (روزی که آن لرزاننده بلرزد و لرزانندهٔ دوم از پی‌اش درآید) آمده است که فرمود:

«تنشق الأرض بأهلها و الرادفه الصيحه»؛ زمین همراه با ساکنانش شکافته می‌شود و «رادفه» همان صیحه (بانگ مرگبار رستاخیز) است.