تفسیر آیهٔ ۴۰ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنّٰا أَنْذَرْنٰاكُمْ عَذٰاباً قَرِيباً » تا آخر آیه؛ مراد از آن، عذاب آخرت است. و نزدیک بودنش به این دلیل است که آمدن آن حتمی و تردیدناپذیر است، و هر آنچه آمدنی باشد، نزدیک است.

افزون بر اینکه اعمالی که انسان به سبب آن‌ها جزا داده می‌شود، همراه خود او هستند و در نزدیک‌ترین حالت به او قرار دارند.

و سخن او که: « يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مٰا قَدَّمَتْ يَدٰاهُ »؛ یعنی انسان در انتظار پاداش و کیفر اعمالی می‌نشیند که با تلاش و کردارِ خویش از پیش فرستاده است. و گفته شده معنایش این است که انسان به کارهایی که با دستان خود پیش فرستاده است می‌نگرد، زیرا آن اعمال نزد او حاضرند. خدای متعال می‌فرماید: «يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مٰا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ مٰا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ» (آل‌عمران: ۳۰؛ «روزی که هر کس آنچه را از کار نیک انجام داده و آنچه را از کار بد مرتکب شده است، حاضر می‌یابد»).

و کلام خدا که می‌فرماید: « وَ يَقُولُ الْكٰافِرُ يٰا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرٰاباً » (و کافر می‌گوید: ای کاش من خاک بودم!)، یعنی از شدت سختی آن روز آرزو می‌کند که ای کاش خاکی فاقد شعور و اراده بود تا نه عملی انجام می‌داد و نه مجازات می‌شد.