تفسیر آیهٔ ۳۹ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « ذٰلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ » (آن روزِ حق است)؛ این سخن اشاره به همان «روز جداسازی» (یوم‌الفصل) است که در این سوره یاد شد و به اوصافِ گذشته توصیف گردید. این آیه در حقیقت پایان‌بخش کلام است که به آغاز سوره بازمی‌گردد؛ و آنچه پس از آن آمده—یعنی سخن خدای متعال: « فَمَنْ شٰاءَ اتَّخَذَ إِليٰ رَبِّهِ مَآباً » تا پایان آیه—نتیجه‌گیری و فرعی بر بیان گذشته است.

اشاره به آن روز با اسم اشارهٔ دور («ذلک»)، برای نشان‌دادن عظمت و شکوه شأن آن است. و مراد از «حق» بودن آن روز، ثبوت قطعی و حتمی‌بودن آن است؛ به‌گونه‌ای که وقوعش هرگز تخلف نمی‌پذیرد.

خدای متعال می‌فرماید: « فَمَنْ شٰاءَ اتَّخَذَ إِليٰ رَبِّهِ مَآباً »؛ یعنی [هرکه بخواهد] بازگشتگاهی به‌سوی پروردگارش برمی‌گزیند که با آن به پاداش پرهیزگاران برسد و از عذاب سرکشان رهایی یابد. این جمله—همان‌گونه که اشاره کردیم—نتیجه و فرعی است بر آنچه پیش‌تر آمد؛ یعنی خبر دادن از «روز جداسازی»، استدلال بر آن و وصف کردنش. و معنا چنین است: حال که ماجرا چنین است، پس هرکس می‌خواهد به‌سوی پروردگارش بازگردد، بازگردد.