تفسیر آیهٔ ۱ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « عَمَّ يَتَسٰاءَلُونَ » (دربارهٔ چه چیزی از یکدیگر می‌پرسند؟). « عَمَّ » در اصل «عن ما» بوده است و الف از «ما»ی استفهامی (پرسشی) حذف می‌شود. به‌طور قاعده‌مند هرگاه حرف جر (حرف اضافه) بر آن درآید، الف آن پیوسته حذف می‌شود؛ مانند «لم»، «مم»، «علي م» و «إلي م». و «تساؤل» به این معناست که مردمی دربارهٔ موضوعی از یکدیگر بپرسند، یا یکی پس از دیگری دربارهٔ امری سؤال کنند، حتی اگر کسی که از او سؤال می‌شود غیر از آنان باشد. ازاین‌رو، یا آنان دربارهٔ آن موضوع از همدیگر می‌پرسیدند، یا یکی پس از دیگری از پیامبر (ص) درباره‌اش پرسش می‌کردند. و از آنجا که سیاق سوره سیاقِ پاسخی است که در آن هشدار و وعید (بیم‌دادن از عذاب) غلبه دارد، تأیید می‌شود که پرسش‌کنندگان همان کافرانِ مشرک مکه هستند که نبوت و معاد را انکار می‌کردند، نه مؤمنان و نه همهٔ کافران و مؤمنان با هم.

بنابراین، پرسش از سوی مشرکان است؛ و خبر دادن از آن در قالب استفهام (پرسش)، برای نشان دادنِ ناچیزی و بی‌مقداریِ آن است، چراکه پاسخش چنان روشن است که سزاوار نبود با این وضوح، درباره‌اش از یکدیگر بپرسند.

بحث روایی

در کتاب خصال از عکرمه و او از ابن‌عباس نقل شده است که گفت: ابوبکر به پیامبر خدا گفت: ای پیامبر خدا، پیری چه زود به سراغتان آمد! فرمود: «سوره‌های هود، واقعه، مرسلات و عمّ یتساءلون مرا پیر کرد».

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۳ با هم

حاصل سیاق این سه آیه و آیات پس از آن این است که وقتی مشرکان هشدارهای قرآن دربارهٔ رستاخیز و پاداش و کیفر در «روز جدایی» (یوم الفصل) را شنیدند، این مطلب بر آنان سنگین آمد؛ از این رو آغاز کردند به پرسش از یکدیگر دربارهٔ این خبر شگفت‌آور که تا آن روز هرگز به گوششان نخورده بود. و چه بسا به پیامبر (ص) و مؤمنان مراجعه می‌کردند و از چگونگی و ویژگی‌های آن روز می‌پرسیدند و می‌گفتند: «اگر راست می‌گویید این وعده کی خواهد بود؟»؛ و چه بسا دربارهٔ پاره‌ای از حقایق قرآن و پیام‌های این دعوت تازه که به گوششان می‌رسید، به اهل کتاب و به‌ویژه یهودیان مراجعه می‌کردند و برای فهم آن از آنان کمک می‌خواستند.

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

خدای متعال در این سوره به ماجرای پرس‌وجوی آنان در قالب پرسش و پاسخ اشاره کرده و فرموده است: « عَمَّ يَتَسٰاءَلُونَ » (از چه چیز از یکدیگر می‌پرسند؟) که پرسشی است از آنچه درباره‌اش گفت‌وگو می‌کنند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۳ با هم

مفسران دربارهٔ واژگان این سه آیه و بیان معانی آن‌ها احتمال‌ها و وجوه فراوانی آورده‌اند که ما به دلیل ناسازگاری‌شان با سیاق آیات از آن‌ها چشم پوشیدیم؛ و آنچه آوردیم همان است که سیاق به دست می‌دهد.

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

با این بیان روشن می‌شود که بی‌گمان روزی در پیش است که انسان به آن می‌رسد و به آنچه انجام داده جزا داده می‌شود: اگر خیر باشد پاداش خیر و اگر شر باشد کیفر شر. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ و ۲ با هم

در برخی از روایات آمده است که منظور از «نبأ عظیم»، علی (ع) است؛ و این از بطن (معنای باطنی) آیه است.