تفسیر آیهٔ ۲ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

منظور از «خبر بزرگ»، خبرِ برانگیخته شدن مردگان و قیامت است که قرآن عظیم در سوره‌های مکی‌اش، به‌ویژه در سوره‌های کهن‌تر که در اوایل بعثت نازل شده‌اند، تمام توجه و اهتمام خود را به آن معطوف داشته است.

سیاق آیات سوره نیز این معنا را تأیید می‌کند، زیرا تنها به بیان اوصاف «روز جدایی» (یوم‌الفصل) و دلایلی که پیش از آن بر حقانیت و قطعی بودن وقوعش آمده، بسنده کرده است.

و گفته شده است: منظور از آن، خبرِ قرآنِ عظیم است؛ اما این سخن درست نیست، زیرا جهت‌گیریِ اصلیِ سیاق با آن بیگانه است، هرچند کلام به صورت لازمه از اشاره به آن نیز خالی نیست.

و گفته شده است: خبر بزرگ همان مطالبی است که در آن‌ها اختلاف داشتند، مانند اثبات آفریدگار و صفات او، فرشتگان، پیامبران، برانگیخته شدن مردگان، بهشت، دوزخ و جز این‌ها. گویا گویندهٔ این سخن اشاره‌های موجود در این سوره به حقانیت همهٔ این حقایق را—که در دعوتِ حق اسلامی جای دارند—مبنا قرار داده است.

این سخن نیز مردود است؛ زیرا اشاره به همهٔ این موارد از لوازم توصیف رستاخیز است؛ رستاخیزی که دربردارندهٔ پاداش باورِ حق و کار شایسته، و کیفر کفر و گناهکاری است، و در این سوره ضمنِ توصیف «روز جدایی»، به شکل تبعی و در درجهٔ دوم مطرح شده است.

گذشته از این، همان‌گونه که بیان شد، منظور از این سؤال‌کنندگان، مشرکان هستند؛ در حالی که آنان آفریدگار و فرشتگان را قبول داشتند و تنها فراتر از این‌ها را از میان آنچه گفته شد، انکار می‌کردند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲ و ۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ » (از آن خبر بزرگ؛ همان که آنان در آن با هم اختلاف دارند)؛ این پاسخی است به پرسشِ پیشین، یعنی: از آن خبر بزرگ می‌پرسند. و پوشیده نیست که توصیفِ خبرِ مورد پرسش به «عظیم» (بزرگ)، برای بزرگ‌داشت و پرشکوه شمردنِ شأن آن است.

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۳ با هم

حاصل سیاق این سه آیه و آیات پس از آن این است که وقتی مشرکان هشدارهای قرآن دربارهٔ رستاخیز و پاداش و کیفر در «روز جدایی» (یوم الفصل) را شنیدند، این مطلب بر آنان سنگین آمد؛ از این رو آغاز کردند به پرسش از یکدیگر دربارهٔ این خبر شگفت‌آور که تا آن روز هرگز به گوششان نخورده بود. و چه بسا به پیامبر (ص) و مؤمنان مراجعه می‌کردند و از چگونگی و ویژگی‌های آن روز می‌پرسیدند و می‌گفتند: «اگر راست می‌گویید این وعده کی خواهد بود؟»؛ و چه بسا دربارهٔ پاره‌ای از حقایق قرآن و پیام‌های این دعوت تازه که به گوششان می‌رسید، به اهل کتاب و به‌ویژه یهودیان مراجعه می‌کردند و برای فهم آن از آنان کمک می‌خواستند.

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

خدای متعال در این سوره به ماجرای پرس‌وجوی آنان در قالب پرسش و پاسخ اشاره کرده و فرموده است: « عَمَّ يَتَسٰاءَلُونَ » (از چه چیز از یکدیگر می‌پرسند؟) که پرسشی است از آنچه درباره‌اش گفت‌وگو می‌کنند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۳ با هم

مفسران دربارهٔ واژگان این سه آیه و بیان معانی آن‌ها احتمال‌ها و وجوه فراوانی آورده‌اند که ما به دلیل ناسازگاری‌شان با سیاق آیات از آن‌ها چشم پوشیدیم؛ و آنچه آوردیم همان است که سیاق به دست می‌دهد.

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۵ با هم

با این بیان روشن می‌شود که بی‌گمان روزی در پیش است که انسان به آن می‌رسد و به آنچه انجام داده جزا داده می‌شود: اگر خیر باشد پاداش خیر و اگر شر باشد کیفر شر. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ و ۲ با هم

در برخی از روایات آمده است که منظور از «نبأ عظیم»، علی (ع) است؛ و این از بطن (معنای باطنی) آیه است.