تفسیر آیهٔ ۴۶ سورهٔ مرسلات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلاً إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ » ([ای کافران، در دنیا] اندکی بخورید و برخوردار شوید که شما مجرمید). این خطاب مانند این گفتارِ رایج است که: «هر کاری می‌خواهی بکن که سودی به حالت نخواهد داشت»؛ و این شیوه از فرمان دادن، برای ناامید کردن مخاطب از این است که با انجام کار مورد نظر بتواند به خواستهٔ خود برسد و سودی ببرد. از همین قبیل است سخن خدای متعال: «فَاقْضِ مٰا أَنْتَ قٰاضٍ إِنَّمٰا تَقْضِي هٰذِهِ الْحَيٰاهَ الدُّنْيٰا» (طه: ۷۲؛ «پس هر حکمی می‌خواهی بکن، که تو تنها در این زندگیِ دنیا حکم می‌رانی»)، و سخن او: «اعْمَلُوا مٰا شِئْتُمْ إِنَّهُ بِمٰا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ» (حم السجده: ۴۰؛ «هر چه می‌خواهید بکنید، که او به آنچه انجام می‌دهید بیناست»).

بنابراین، سخن خدای متعال: « كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلاً »؛ یعنی برخوردار شدنی اندک یا در زمانی کوتاه [داشته باشید]، ناامید ساختنِ آنان از این است که اموری چون خوردن و کامجویی بتواند در دفع عذاب از خودشان سودی ببخشد؛ پس بگذار اندکی بخورند و بهره‌مند شوند، چرا که چیزی از عذاب را از آنان دور نخواهد کرد.

و علت اینکه تنها از خوردن و کامجویی یاد شده این است که منکرانِ معاد، سعادتی جز سعادت زندگی دنیا نمی‌بینند، و برای این زندگی نیز سعادتی جز دست یافتن به خوردن و بهره‌مندی همانند حیوانات زبان‌بسته نمی‌شناسند؛ خدای متعال می‌فرماید:

«وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَمٰا تَأْكُلُ الْأَنْعٰامُ وَ النّٰارُ مَثْويً لَهُمْ» (محمد: ۱۲؛ «و کسانی که کافر شدند، [از متاع دنیا] بهره می‌برند و مانند چهارپایان می‌خورند، و آتش، جایگاه آنان است»).

و سخن خدای متعال: « إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ » (زیرا شما مجرمید)، دلیل همان مطلبی است که از جملهٔ پیشینِ مشتمل بر امر فهمیده می‌شود؛ یعنی این اندک خوردن و کامجویی سودی به حالتان ندارد، زیرا به سبب تکذیب روز فصل (روز جدایی حق از باطل) مجرم هستید، و کیفرِ تکذیب‌کنندگان آن، ناگزیر آتش دوزخ است.