تفسیر آیهٔ ۱۶ سورهٔ مزمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَعَصيٰ فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَأَخَذْنٰاهُ أَخْذاً وَبِيلاً » (پس فرعون از آن پیامبر سرپیچی کرد و ما او را به مؤاخذه‌ای سخت و سنگین فروگرفتیم)؛ یعنی عذابی سخت و سنگین.

این سخن، اشاره به فرجام کار فرعون در سرپیچی‌اش از موسی (ع) دارد؛ و اینکه از موسی با تعبیر «رسول» (پیامبر) یاد شده است، اشاره به این نکته دارد که علت گرفتار شدن و مؤاخذهٔ فرعون، مخالفت او با فرمان رسالت بود، نه شخص موسی از آن جهت که موسی است. پس وقتی سبب هلاکت همان مخالفت با رسالت بوده است، باید از مخالفت با رسالت محمد (ص) نیز سخت برحذر باشند.

همچنین به کار بردن اسم آشکار به جای ضمیر در عبارت « فَعَصيٰ فِرْعَوْنُ » (پس فرعون سرپیچی کرد)، برای اشاره به این است که آن‌همه عزت، برتری‌جویی در زمین، فخرفروشی به سپاه فراوان، گستردگی قلمرو و نفوذ خواست و اراده‌اش، کمترین سودی به حالش نداشت و عذاب خدا را از او بازنداشت؛ پس دربارهٔ این تکذیب‌کنندگان چه گمانی می‌رود؟! در حالی که آنان، چنان‌که خدای متعال فرموده است، تنها: «جُنْدٌ مٰا هُنٰالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزٰابِ» (ص: ۱۱؛ [اینان] در آنجا لشکری شکست‌خورده از احزاب و دسته‌هایند).