تفسیر آیهٔ ۱۱ سورهٔ ص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « جُنْدٌ مٰا هُنٰالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزٰابِ » (آنان در آنجا سپاهی ناچیز و شکست‌خورده از دسته‌های پیشین‌اند). «هزیمت» به معنای خواری و شکست است؛ عبارتِ « مِنَ الْأَحْزٰابِ » توضیحی برای « جُنْدٌ مٰا » است، و کلمهٔ «مَا» برای کم‌شمردن و ناچیز جلوه دادن به کار رفته است. این سخن برای خوار و بی‌مقدار نشان دادن کارِ آنان آورده شده، بر خلاف آنچه از ظاهر گفتارشان از خودپسندی، گردن‌فرازی و احساس قدرت به چشم می‌خورد.

بر این ناچیزشماری دلالت دارد نکره آمدنِ کلمهٔ « جُنْدٌ » و همراه شدنش با واژهٔ «مَا»، و نیز اشاره به جایگاهشان با لفظِ «هُنَالِكَ» که بر دوری دلالت دارد؛ و همچنین به‌شمار آوردنِ آنان از احزابی که علیه پیامبران همدست شدند؛ همان کسانی که خداوند ریشهٔ گذشتگانشان را برکَند، چنان‌که به زودی بیان خواهد شد؛ و از همین رو، این سپاه را پیش از آنکه عملاً شکست بخورند، شکست‌خورده شمرده است.

و معنا این است که: آنان سپاهی ناچیز، اندک و خوارند که در همان‌جا شکست‌خورده‌اند؛ سپاهی از همان دسته‌های هم‌پیمانی که بر ضد پیامبران گرد آمدند و آنان را تکذیب کردند، پس کیفر من بر آنان حتمی شد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۴ تا ۱۱ با هم

پس خدای پاک و منزه نازل فرمود: « وَ عَجِبُوا أَنْ جٰاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ-وَ قٰالَ الْكٰافِرُونَ هٰذٰا سٰاحِرٌ كَذّٰابٌ -إلي قوله- إِلاَّ اخْتِلاٰقٌ » (و تعجب کردند از اینکه هشداردهنده‌ای از میان خودشان به سراغشان آمده، و کافران گفتند: این جادوگری بسیار دروغگوست... ادامه در متن کامل