ٱلَّذِينَ يَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجٗا وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ كَٰفِرُونَ
همان کسانی که [مردم را] از راه خدا بازمی‌دارند و آن را کج و منحرف می‌خواهند، و خود به آخرت باور ندارند.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۴۴ و ۴۵ با هم
و کلام خدای متعال که فرمود: « فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَهُ اللّٰهِ عَلَي الظّٰالِمِينَ » (پس نداکننده‌ای در میانشان ندا درداد که لعنت خدا بر ستمکاران باد!)، نتیجه و فرع بر اعترافِ هر دو گروه به حقانیتِ وعده‌های خدای پاک و منزه است. و آن ندا، همان جملهٔ « لَعْنَهُ اللّٰهِ عَلَي الظّٰالِمِينَ » (لعنت خدا بر ستمکاران باد) است که اعلانی همگانی به هر دو گروه به‌شمار می‌رود ــ و دلیل بر آن، ظاهرِ تعبیرِ « بَيْنَهُمْ » (در میانشان) است ــ مبنی بر حکمِ قطعیِ لعنت (یعنی دوری و رانده شدن از رحمت الهی) بر ستمکاران. و خداوند ستمکارانی را که لعنت بر آنان رقم خورده، با این کلام توضیح داده است: « اَلَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَ يَبْغُونَهٰا عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَهِ كٰافِرُونَ » (همان کسانی که مردم را از راه خدا بازمی‌دارند و آن را کج می‌خواهند و به آخرت کافرند). پس آنان کافرانِ منکرِ آخرت هستند که راه خدا را تحریف‌شده و منحرف می‌خواهند، و دیگران را نیز از پیمودنِ راه راست بازمی‌دارند؛ اینان همان ستیزندگان با حق و انکارکنندگانِ معادند.
تفسیر آیهٔ ۴۵ سورهٔ اعراف، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۸، صفحهٔ ۱۲۰ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/7/45/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
این توصیف، همهٔ ستیزندگان با حق و کافران به پاداش و کیفر قیامت را در بر می‌گیرد؛ حتی منکرانِ آفریدگار را که به هیچ دینی باور ندارند. زیرا خدای پاک و منزه در کتاب خود یادآور می‌شود که دین و راه او، که به سوی آن و به وسیلهٔ آن هدایت می‌کند، همان راه انسانیت است؛ راهی که فطرتِ بشری و آفرینشِ ویژهٔ انسان به سوی آن فرامی‌خواند و فراتر از آن، هیچ تسلیم و دینی در کار نیست.
بنابراین، راهی که انسان در زندگی‌اش می‌پیماید، همان راه و صراط خدا و دین الهی است؛ پس اگر آن را بر مدارِ راستی و همان‌گونه که فطرت دعوت می‌کند بپیماید ــ و این همان مسیری است که او را به سعادتش می‌رساند ــ راه راست (صراط مستقیم) و همان تسلیم در برابر حق (اسلام) خواهد بود که دینِ پذیرفته نزد خداست، و راهِ بی‌انحرافِ الهی است. اما اگر جز این راه را بپیماید ــ خواه در آن به خدایی باور داشته باشد و معبودی را بپرستد، مانند آیین‌ها و ادیان باطل؛ و خواه در آن در برابر چیزی سر فرود نیاورد و معبودی را نپرستد، مانند مادی‌گراییِ صِرف ــ این پیمایشی است که در آن، راه خدا را کج و منحرف می‌جویند، و این همان اسلامی است که از حقیقتِ خویش تحریف گشته، و نعمتِ الهی است که به ناسپاسی و کفر دگرگون شده است؛ پس این نکته را دریاب!