تفسیر آیهٔ ۱۴۱ سورهٔ اعراف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذْ أَنْجَيْنٰاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذٰابِ » (و [به یاد آورید] هنگامی را که شما را از فرعونیان رهانیدیم که شکنجه و عذابی سخت بر شما تحمیل می‌کردند...) تا پایان آیه. عبارت «سامَهُ العذابَ يَسُومُهُ» یعنی آن عذاب را از روی خوارساختن بر او تحمیل کرد؛ «تَقتیل» کشتار فراوان، و «استحیاء» زنده‌نگه‌داشتن [زنان] برای خدمتگزاری است که توضیح آن پیش‌تر گذشت. و ظاهر این است که عبارتِ « وَ فِي ذٰلِكُمْ » (و در این [امر]) اشاره به همان عذاب سخت فرعونیان نسبت به آنان است.

چنان‌که گفته شده است، این آیه خطابی برای یادآوری نعمت (منّت‌گذاری) به بازماندگانِ آنان در زمان نزول است که خداوند نعمتی را که در روزگار فرعون به پدرانشان ارزانی داشته بود به رخ آنان می‌کشد؛ اما آنچه با سیاق سازگارتر است این است که خطاب به خودِ یاران موسی باشد که در قالب شگفتی و تعجب رانده شده است؛ از این جهت که چگونه نعمت بزرگ خدا را در نجات‌یافتن از آن بلای سهمگین فراموش کردند! و نظیر این ابراز شگفتی در قالب صیغهٔ غایب، سخن آیندهٔ خدای متعال است که می‌فرماید: « أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لاٰ يُكَلِّمُهُمْ وَ لاٰ يَهْدِيهِمْ سَبِيلاً » (اعراف: ۱۴۸: آیا ندیدند که آن [گوساله] با آنان سخن نمی‌گوید و به هیچ راهی هدایتشان نمی‌کند؟!).