تفسیر آیهٔ ۴۵ سورهٔ قلم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ » (و به آنان مهلت می‌دهم، چرا که تدبیر من استوار است). «املاء» به معنای مهلت دادن است، «کید» گونه‌ای چاره‌اندیشیِ پنهان است، و «متین» یعنی نیرومند و استوار.

و معنای آیه چنین است: و به آنان مهلت می‌دهم تا هر اندازه که می‌خواهند با گناه در نعمت‌های ما فراخی یابند و غوطه‌ور شوند؛ بی‌گمان تدبیر من نیرومند است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۵ تا ۴۷ با هم

این آیه و آیه‌های پس از آن تا سخن خدای متعال: « أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ » (یا مگر [علمِ] غیب نزد آنان است و خود می‌نویسند؟)، در مقام رد داوریِ مشرکان دربارهٔ یکسانیِ حالِ مجرمان و مسلمانان در روز قیامت هستند؛ این آیات احتمال‌های گوناگون دربارهٔ خاستگاه این داوری را در قالب پرسش‌های انکاری (پرسش برای ابطال ادعا) پیش می‌کشند و یکایک آن‌ها را رد می‌کنند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۴۲ تا ۴۶ با هم

و این آیه و آیات بعد از آن تا پایان پنج آیه، جمله‌ای معترضه است که در این میان به مناسبت یادکرد شریکانشان آمده است؛ همان بت‌هایی که مشرکان می‌پندارند اگر رستاخیز و حسابی در کار باشد، سعادتشان را تأمین خواهند کرد. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۴۲ تا ۴۵ با هم

و این تکذیب‌کنندگان گناهکار در دنیا برای خدا سجده نکردند، از این رو در آخرت هم توان سجده کردن را نخواهند داشت و در نتیجه سعادتمند نمی‌شوند و هرگز حالشان با حال مسلمانان در آنجا یکسان نخواهد بود؛ بلکه خدای پاک و منزه در دنیا به سبب تکبر ورزیدنشان از سجده در برابر او، با آنان بر پایهٔ استدراج (گام‌به‌گام به سوی هلاکت بردن) و املاء (مهلت دادن) رفتار می‌کند تا تیره‌بختی‌شان کامل شود و در آخرت به عذاب دردناک درآیند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۴۴ و ۴۵ با هم

نکتهٔ التفات (چرخش لحن گفتار) در « سَنَسْتَدْرِجُهُمْ » از صیغهٔ متکلمِ تنها به متکلم مع‌الغیر (صیغهٔ جمع)، نشان‌دهندهٔ عظمت الهی است و اینکه کارگزارانی برگماشته شده‌اند تا این نعمت‌ها را پیاپی بر آنان فروریزند؛ و التفات در سخن خدای متعال: « وَ أُمْلِي لَهُمْ » از متکلم مع‌الغیر به متکلمِ تنها، از این روست که «املاء» همان به تأخیر انداختنِ اجل (سرآمد عمر) است و امرِ اجل در قرآن هرگز به غیر خدای پاک و منزه نسبت داده نشده است؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «ثُمَّ قَضيٰ أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّي عِنْدَهُ» (سپس سرآمدی را مقرر کرد و سرآمدِ معیّن نزد اوست؛ انعام: ۲).