تفسیر آیهٔ ۷ سورهٔ صف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَريٰ عَلَي اللّٰهِ الْكَذِبَ وَ هُوَ يُدْعيٰ إِلَي الْإِسْلاٰمِ » (و چه کسی ستمکارتر از آن کس است که بر خدا دروغ می‌بندد، در حالی که به اسلام فراخوانده می‌شود؟...)؛ این پرسش، انکاری است و پاسخی است به سخن آنان که گفتند: « هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ » (این جادویی آشکار است)؛ زیرا معنای کلامشان این است که پیامبر (ص) فرستادهٔ خدا نیست و آنچه از دین خدا ابلاغ کرده، از جانب خدای متعال نیست.

مراد از اسلام، همان دینی است که پیامبر خدا به آن فرامی‌خواند، از آن جهت که سراسر تسلیم شدن در برابر خدا در هر آن چیزی است که اراده می‌فرماید و از باور و عمل بدان فرمان می‌دهد. بی‌گمان مقتضای پروردگاری و معبود بودنِ خدای متعال، تسلیمِ محض و مطلق بودنِ بندگان در برابر اوست؛ بنابراین شکی نیست دینی که همان تسلیم بودن در برابر خداست، دین حق اوست که باید بدان گردن نهاد؛ از این رو ادعای باطل بودن آن و این‌که از سوی خدا نیست، دروغ بستن بر خداست.

از اینجا روشن می‌شود که سخن خدای متعال: « وَ هُوَ يُدْعيٰ إِلَي الْإِسْلاٰمِ » (در حالی که به اسلام فراخوانده می‌شود)، در بر دارندهٔ برهانی است دربارهٔ این گفتارِ آنان:

یعنی « هٰذٰا سِحْرٌ مُبِينٌ » (این جادویی آشکار است)، که در حقیقت دروغ بستن بر خداست.

افترا و دروغ بستن، ستمی است که عقل در ستم بودنش تردید نمی‌کند و شریعت نیز از آن نهی می‌فرماید؛ و ستم به تناسب بزرگی کسی که در حق او واقع شده، سنگین‌تر و بزرگ‌تر می‌شود؛ پس اگر آن کس خدای پاک و منزه باشد، بزرگ‌ترین ستم خواهد بود؛ بنابراین هیچ‌کس ستمکارتر از آن کس نیست که بر خدا دروغ می‌بندد.

و معنای آیه چنین است: و هیچ‌کس ستمکارتر از آن کس نیست که بر خدا دروغ ببندد ــ با نفیِ نسبت دین خدا به او ــ در حالی که به دین اسلام فراخوانده می‌شود؛ دینی که جز تسلیم در برابر خدا در آنچه خواسته در بر ندارد و هیچ تردیدی نیست که از جانب خداست؛ و خداوند مردم ستمکار را هدایت نمی‌کند.