تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ ممتحنه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَقَدْ كٰانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ لِمَنْ كٰانَ يَرْجُوا اللّٰهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ » (قطعاً برای شما در آنان سرمشقی نیکوست، برای کسی که به خدا و روز واپسین امید دارد) تا پایان آیه. تکرارِ سخن از اسوه (سرمشق)، برای تأکید بر لزوم پیروی است و نیز برای بیان اینکه این الگوپذیری برای کسی است که به خدا و روز قیامت امید دارد؛ همچنین بیانگر این است که همان‌گونه که در بیزاری از کافران باید به آنان اقتدا کرد، در دعا و زاری‌شان نیز باید از آنان سرمشق گرفت.

ظاهر این است که مقصود از امیدواری به خدای متعال، امید به پاداش او از رهگذر ایمان به اوست؛ و مراد از امید به روز قیامت، امید داشتن به پاداشی است که خدا به مؤمنان وعده داده و برایشان آماده ساخته است، و این تعبیر کنایه از ایمان است.

و سخنِ خداوند که: « وَ مَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللّٰهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ » (و هر کس روی برتابد، بی‌تردید خدا همان بی‌نیازِ ستوده است)، نشان‌دهندهٔ بی‌نیازیِ خدای متعال از فرمان‌برداریِ آنان در بیزاری‌جستن از کافران است؛ یعنی خودِ مؤمنان از این کار بهره‌مند می‌شوند، وگرنه خدای پاک و منزه در ذات خویش از آنان و اطاعتشان بی‌نیاز است و در اوامر و نواهی‌اش ستوده است، چراکه در این فرمان‌ها چیزی جز صلاح حالشان و سعادت زندگی‌شان وجود ندارد.