تفسیر آیهٔ ۱۲۷ سورهٔ انعام

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَهُمْ دٰارُ السَّلاٰمِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِيُّهُمْ بِمٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ » (برای آنان نزد پروردگارشان سرای سلامت است، و او به پاداش آنچه انجام می‌دادند دوست و سرپرستشان است). مراد از «سلام» بنا بر آنچه ظاهر سیاق نشان می‌دهد، همان معنای لغویِ آن است؛ یعنی پیراستگی از آفت‌های آشکار و نهان. و «دارُ السلام» (سرای سلامت) جایی است که هیچ آفتی ساکنانش را تهدید نمی‌کند، از قبیل مرگ، نقص و گزند جسمی، بیماری، فقر و هر کمبود، نیستی، اندوه و غمی دیگر؛ و این همان بهشت موعود است، به‌ویژه با توجه به اینکه آن را با عبارت « عِنْدَ رَبِّهِمْ » (نزد پروردگارشان) مقید ساخته است.

آری، اولیای خدای متعال در همین جهان نیز آنچه را خدا از جای دادنشان در سرای سلامت وعده داده است، می‌یابند؛ زیرا آنان مالکیت [حقیقی] را از آنِ خدا می‌دانند و چیزی برای خود قائل نیستند تا از گم‌کردن یا از دست دادنش بترسند یا بر فقدانش اندوهگین شوند. خدای متعال می‌فرماید: «أَلاٰ إِنَّ أَوْلِيٰاءَ اللّٰهِ لاٰ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لاٰ هُمْ يَحْزَنُونَ» (یونس: ۶۲: «آگاه باشید که دوستان خدا نه بیمی بر آنان است و نه اندوهگین می‌شوند»). آنان دلمشغولی‌ای جز پروردگارشان ندارند و در زندگی خویش تنها با او پیوند دارند؛ ازاین‌رو، سرای سلامت در پیشگاه پروردگارشان برای آنان است—در حالی که در همین دنیا ساکن‌اند—و او به پاس آنچه همواره انجام می‌دادند، سرپرستشان است؛ و آن کارها همان حرکت در مسیر زندگی با نور هدایت الهی است که در دل‌هایشان نهاده و دیدگان و بینش‌هایشان را بدان روشن ساخته است.

گاهی گفته شده است مراد از «سلام»، خودِ خدا و سرایش همان بهشت است؛ اما سیاق آیات این معنا را برنمی‌تابد. همچنین گفته شده است که ضمیرهای جمع در آیه به واژهٔ «قوم» در کلام الهی: « لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ » (برای مردمی که پند می‌گیرند) بازمی‌گردد، چراکه نزدیک‌ترین مرجع برای بازگشتِ ضمیرهاست. با این حال، تدبر در آیات تأیید می‌کند که این ضمیرها به راه‌یافتگان با همان هدایتِ یادشده بازمی‌گردد؛ زیرا سخن دربارهٔ آنان است و آیات برای بیان رفتار نیکوی خدا در حق ایشان سامان یافته است، پس این وعدهٔ نیکوی یادشده باید به آنان بازگردد، و «قوم پندپذیر» تنها به تبع در هدف سخن وارد شده و از آنان یاد گردیده است.