تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ واقعه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن خدای متعال که می‌فرماید: « فَكٰانَتْ هَبٰاءً مُنْبَثًّا » (پس چون غباری پراکنده شدند)؛ دربارهٔ «هَباء» گفته‌اند همان گرد و غبار است، و برخی گفته‌اند ذره‌های غباری است که در پرتو نور خورشیدِ تابیده از روزنه دیده می‌شود. «انبثاث» نیز به معنای پراکنده شدن است و معنای آیه روشن است.

بحث روایی

و در کتاب «الدر المنثور»، عَبد بن حُمَید و ابن‌جَریر و ابن‌مُنذر از علی بن ابی‌طالب(ع) روایت کرده‌اند که فرمود:

«هباء منبث» گردوغبارِ برخاسته از ذرات است [یادداشت منبع: ۱) «الرَّهَج» با دو فتحه یا با فتحه و سکون، به معنای غباری است که برانگیخته شود.]، و «هباء منثور» غبارِ خورشید است؛ همان که آن را در پرتوِ نور روزنه می‌بینی.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵ و ۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ بُسَّتِ الْجِبٰالُ بَسًّا فَكٰانَتْ هَبٰاءً مُنْبَثًّا » (و کوه‌ها کاملاً خرد و متلاشی شوند، و به غباری پراکنده تبدیل گردند). این عبارت بر «رُجَّتِ» عطف شده است؛ و «بَسّ» به معنای خرد کردن است، یعنی جسم بر اثر کوبیده شدن یا مانند آن به ذراتی ریز و متلاشی‌شده همچون آرد درآید. برخی نیز گفته‌اند «بَسّ» به معنای روان ساختن و به حرکت درآوردن است که در این صورت هم‌معنای آیهٔ «وَ سُيِّرَتِ الْجِبٰالُ» (و کوه‌ها به حرکت درآیند؛ نبأ: ۲۰) خواهد بود.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۴ تا ۶ با هم

فرمود: «برخی از اجزای آن بر برخی دیگر کوبیده و خرد می‌شود»، و دربارهٔ « وَ بُسَّتِ الْجِبٰالُ بَسًّا » فرمود: «کوه‌ها به‌شدت از جا کنده می‌شوند»، و دربارهٔ « فَكٰانَتْ هَبٰاءً مُنْبَثًّا » فرمود: «همان غباری است که از تابش نور خورشید در روزنهٔ اتاق دیده می‌شود».