تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ قمر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ فَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُوناً فَالْتَقَي الْمٰاءُ عَليٰ أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ » (و زمین را به صورت چشمه‌هایی شکافتیم، پس آب‌ها بر پایهٔ امری که مقدر شده بود به هم پیوستند). در مجمع‌البیان آمده است: «تفجیر» شکافتن زمین برای جوشش آب است، و «عیون» جمع «عینِ آب» (چشمه) است؛ یعنی آبی که به شکل گرد، همانند گردیِ چشم حیوان، از زمین می‌جوشد. (پایان سخن او).

معنای آیه این است که: زمین را چشمه‌هایی جوشان از آب قرار دادیم که هم‌نوا و پی‌درپی روان شدند.

و این سخن که: « فَالْتَقَي الْمٰاءُ عَليٰ أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ »، یعنی آن دو آب — آبِ آسمان و آبِ زمین — در حالی به هم رسیدند که کاملاً بر پایهٔ فرمانی که خدای متعال مقدر فرموده بود سامان یافته بودند؛ یعنی درست بر طبق همان اندازهٔ مقدَّر، بدون هیچ کاستی و فزونی، و بی‌هیچ شتاب و درنگی.

بنابراین کلمهٔ «الماء» اسم جنس است که مراد از آن، هر دو آبِ آسمان و زمین است، و به همین دلیل به صورت تثنیه نیامده است؛ و مراد از «أمر قد قدر»، همان چگونگی و اندازه‌ای است که خداوند برای این طوفان مقدر فرموده بود.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۳ با هم

و در تفسیر قمی دربارهٔ این فرمودهٔ خدا: « فَفَتَحْنٰا أَبْوٰابَ السَّمٰاءِ بِمٰاءٍ مُنْهَمِرٍ » (پس درهای آسمان را با آبی ریزان گشودیم) آمده است: یعنی بارشی یکریز و بی‌وقفه؛ و دربارهٔ: « وَ فَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُوناً فَالْتَقَي الْمٰاءُ » (و زمین را به چشمه‌هایی شکافتیم، پس آب‌ها به هم پیوستند) فرمود: یعنی آب آسمان و آب زمین به هم رسیدند، « عَليٰ أَمْرٍ قَدْ قُدِرَ وَ حَمَلْنٰاهُ » (بر پایهٔ فرمانی که مقدّر شده بود، و او را برنشاندیم)، یعنی نوح را، « عَليٰ ذٰاتِ أَلْوٰاحٍ وَ دُسُرٍ » (بر مرکبی ساخته از تخته‌ها و میخ‌ها)؛ فرمود: «الواح» همان کشتی و «دُسُر» میخ‌ها هستند.