تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « ذُو مِرَّهٍ فَاسْتَويٰ »؛ واژهٔ «مِرَّه» (با کسر میم) به معنای شدت و نیرومندی، و نیز استواریِ عقل و اندیشه، و ساختاری اسمی برای بیان نوعِ گذشتن (اسم نوع از مرور) است. «مِرَّه» در این آیه به هر سه معنا تفسیر شده است، همراه با این نظر که مقصود از «ذي مِرَّه» جبرئیل است. بر این اساس، معنا چنین می‌شود: او یعنی جبرئیل، در راه خدا و طاعت او دارای توانمندی و شدت است، یا در خرد و اندیشه‌اش استوار است، و یا در حالی که در هوا بود، نوعی گذار و فرود بر پیامبر (ص) داشته است.

و گفته شده است: مقصود از «ذي مِرَّه» پیامبر (ص) است؛ پس او در راه خدا دارای شدت و توانمندی است، یا در خرد و رأی خویش استوار است، و یا دارای نوعی سیر و گذار بوده که در آن به سوی آسمان‌ها عروج کرده است.

و سخن او: « فَاسْتَويٰ » به معنای «راست و برپا ایستاد» یا «تسلط یافت» است و ضمیر فاعل به جبرئیل بازمی‌گردد. معنا چنین می‌شود: جبرئیل به چهرهٔ اصلی‌اش که بر آن آفریده شده بود درآمد؛ بر پایهٔ آنچه روایت شده که جبرئیل در صورت‌های گوناگون بر پیامبر (ص) فرود می‌آمد و تنها دو بار در چهرهٔ اصلی‌اش بر آن حضرت نمایان شد. یا معنا این است که:

جبرئیل با نیروی خود بر مأموریتی که برایش مقرر شده بود چیرگی و تسلط یافت.

و اگر ضمیر به پیامبر (ص) برگردد، معنا این است که آن حضرت راست‌قامت ایستاد و استقرار یافت.