تفسیر آیهٔ ۴۹ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْريٰ » (و هم اوست پروردگار ستارهٔ شِعریٰ). گویا مراد از شِعریٰ، «شعرای یمانی» است و آن ستاره‌ای درخشان از ستارگان ثوابت (ستارگانی که موقعیت نسبی آن‌ها در آسمان پایدار به نظر می‌رسد) در سمت مشرقِ صورت فلکی جبّار است.

گفته‌اند: قبیله‌های خُزاعه و حِمیَر این ستاره را می‌پرستیدند و ابوکبشه، یکی از نیاکان مادری پیامبر (ص)، از کسانی بود که آن را پرستش می‌کرد. مشرکان نیز پیامبر (ص) را «ابن أبی‌كَبشة» (فرزند ابوکبشه) می‌نامیدند؛ زیرا ایشان در آیین با آنان مخالفت کرده بود، همان‌طور که ابوکبشه در پرستش ستارهٔ شِعریٰ با قوم خویش مخالفت ورزیده بود.

بحث روایی

و در تفسیر قمی دربارهٔ سخن خدای متعال: « وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُّ الشِّعْريٰ » [نجم: ۴۹] (و اینکه او پروردگار ستارهٔ شعریٰ است) آمده است: ستاره‌ای در آسمان است که «شعریٰ» نامیده می‌شود؛ قریش و گروهی از عرب آن را می‌پرستیدند، و آن ستاره‌ای است که در پایان شب طلوع می‌کند.

می‌گویم: ظاهر این است که عبارت «و هو نجم يطلع في آخر الليل» (و آن ستاره‌ای است که در پایان شب طلوع می‌کند)، شناساندنِ آن ستاره بر پایهٔ زمان صدور حدیث است که در فصل تابستان بوده است؛ وگرنه این ستاره در مجموعِ سال، همهٔ ساعت‌های شب و روز را سپری می‌کند (در زمان‌های گوناگونِ سال، در ساعت‌های مختلف شبانه‌روز طلوع و غروب دارد).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴۳ تا ۵۴ با هم

سیاق در تمام این آیات، سیاق حصر است و بیان می‌کند که ربوبیت تنها به خدای متعال اختصاص دارد و هیچ شریکی برای او نیست. ادامه در متن کامل