تفسیر آیهٔ ۳۴ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۳ و ۳۴ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلّٰي وَ أَعْطيٰ قَلِيلاً وَ أَكْديٰ » (آیا دیدی آن کس را که روی برتافت، و اندکی بخشید و سپس دست کشید؟). «تولّی» به معنای روی‌گردانی است و به قرینهٔ آیهٔ بعد، مراد از آن، روی‌گردانی از انفاق در راه خداست. «إعطاء» به معنای انفاق کردن، و «إکداء» به معنای قطع کردن بخشش است. تفریعی که در عبارت « أَ فَرَأَيْتَ » (آیا دیدی؟) آمده، مبتنی بر مطلبی است که پیش‌تر آوردیم؛ یعنی فرع بودنِ مضمون این آیات بر آیات پیشین.

معنای آیه چنین است: پس به من خبر بده از کسی که از انفاق روی برتافت، اندکی از مال را بخشید و پس از آن، به سختی امساک کرد و دست کشید.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۳۳ و ۳۴ با هم

و در کتاب «الدر المنثور»، فاریابی، عَبد بن حُمَید، ابن جریر، ابن منذر و ابن ابی‌حاتم از مجاهد روایت کرده‌اند که دربارهٔ سخن خدا: « أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلّٰي » گفت: ولید بن مغیره نزد پیامبر (ص) و ابوبکر می‌آمد و سخنان آن دو را می‌شنید، و این همان مقداری بود که از خود مایه گذاشت، یعنی گوش فرادادن؛ و دربارهٔ « وَ أَكْديٰ » چنین گفت:

تفسیر آیه‌های ۳۳ تا ۳۵ با هم

می‌گویم: شما به‌خوبی آگاهید که این آیات در ظاهرِ خود، با آنچه او ذکر کرده است سازگار نیست.

و روایت شده که این آیات دربارهٔ عاص بن وائل نازل شده است، و نیز روایت شده که دربارهٔ مردی نازل شده که نامش برده نشده است.