تفسیر آیهٔ ۲۴ سورهٔ نجم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَمْ لِلْإِنْسٰانِ مٰا تَمَنّٰي » (مگر انسان هرچه آرزو کند به دست می‌آورد؟). واژهٔ «أم» منقطعه (برای رویگردانی از سخن پیشین و آغاز سخنی نو) و استفهام، انکاری است؛ و کلام برای نفی این پندار آمده که انسان صرفاً با آرزو کردن، مالکِ آرزویش شود. به این معنا که هیچ انسانی فقط با تمنا کردن، به خواستهٔ خود نمی‌رسد تا چه رسد به اینکه مشرکان از سرِ هوسِ خود به آنچه تمنا دارند برسند—یعنی شفاعتِ فرشتگانی که به پندار باطلشان صاحبان بت‌ها و دختران خدا هستند—یا تنها با آرزو کردن، خداییِ بت‌هایشان را به واقعیت برسانند.

در این کلام، اشاره‌ای لطیف به این نکته هست که آنان برای اثبات درستیِ خداییِ بت‌هایشان یا شفاعتگریِ آن‌ها، دلیلی جز آرزو و خیال‌بافی ندارند؛ در حالی که هیچ چیزی تنها با آرزو کردن به دست نمی‌آید.