تفسیر آیهٔ ۲۷ سورهٔ طور

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنٰا وَ وَقٰانٰا عَذٰابَ السَّمُومِ » (پس خدا بر ما منت نهاد و ما را از عذاب باد سوزان نگه داشت). «المن» (منت نهادن)، بنا بر آنچه راغب آورده است، بخشیدن نعمتی گران‌سنگ و بزرگ است؛ و این کار گاه با عمل انجام می‌گیرد که پسندیده است، و گاه با گفتار (به رخ کشیدن) است که از غیر خدای متعال ناپسند است؛ خدای متعال می‌فرماید: «يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لاٰ تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلاٰمَكُمْ بَلِ اللّٰهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدٰاكُمْ لِلْإِيمٰانِ إِنْ كُنْتُمْ صٰادِقِينَ» (بر تو منت می‌نهند که اسلام آورده‌اند؛ بگو: اسلام‌آوردنِ خود را بر من منت مگذارید، بلکه خدا بر شما منت می‌نهد که شما را به سوی ایمان رهنمون شد، اگر راستگو باشید؛ حجرات: ۱۷).

و منّت خدای متعال بر اهل بهشت این است که با رحمت خویش، آنان را به سعادتِ ورود به بهشت رساند و این نعمت را با نگه‌داشتنشان از عذابِ باد سوزان (سَموم) کامل کرد.

و «سَموم» — بر پایهٔ آنچه طبرسی گفته است — گرمای شدیدی است که در روزنه‌های ریزِ بدن نفوذ می‌کند و دردآور است، و «بادِ سَموم» (باد سوزان و زهرآگین) نیز از همین ریشه است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۷ و ۲۸ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنّٰا كُنّٰا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ » (ما پیش از این او را می‌خواندیم، چراکه او همان نیکوکارِ مهربان است). این سخن، علّتِ عبارت پیشین (« فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنٰا »؛ پس خدا بر ما منّت نهاد...) را بیان می‌کند؛ همان‌گونه که عبارتِ « إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ » نیز دلیلی برای دعای آنان است.

تفسیر آیه‌های ۲۶ تا ۲۸ با هم

این آیه همراه با دو آیهٔ پیش از خود نشان می‌دهد که این بهشتیان در دنیا خدا را می‌خواندند؛ بدین‌گونه که او را در بندگی یگانه می‌دانستند و تسلیم فرمانش بودند، و در میان خانوادهٔ خود نیز نگران و دلسوز بودند؛ آنان را به حق نزدیک می‌کردند و از باطل دور نگاه می‌داشتند. همین رفتار سبب شد که خداوند با بهشت بر آنان منّت نهد و از عذابِ سَموم نگاهشان دارد؛ و این رفتار تنها از آن رو سببِ چنین پاداشی شد که خدای متعال بسیار نیکوکار و مهربان است، پس به هر کس که او را بخواند نیکی می‌کند و بر او رحمت می‌آورد.

پس این سه آیه در معنای این سخن خدای متعال است: «إِنَّ الْإِنْسٰانَ لَفِي خُسْرٍ إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ وَ تَوٰاصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَوٰاصَوْا بِالصَّبْرِ» (عصر: ۳؛ بی‌گمان انسان در زیانکاری است، مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده و یکدیگر را به حق سفارش کرده و به شکیبایی فراخوانده‌اند).