تفسیر آیهٔ ۲۶ سورهٔ طور

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالُوا إِنّٰا كُنّٰا قَبْلُ فِي أَهْلِنٰا مُشْفِقِينَ » (می‌گویند: ما پیش از این، در میان خانواده‌مان بیمناک و دلواپس بودیم). راغب گفته است: «اشفاق»، توجه و دلسوزیِ آمیخته با ترس است؛ زیرا فردِ مشفق، کسی را که برایش دل می‌سوزاند دوست دارد و از آسیبی که ممکن است به او برسد می‌ترسد؛ خدای متعال می‌فرماید: «وَ هُمْ مِنَ السّٰاعَهِ مُشْفِقُونَ» (و آنان از رستاخیز بیمناک‌اند). پس هرگاه این واژه با «مِن» متعدی شود، معنای بیم در آن آشکارتر است، و هرگاه با «في» به کار رود، معنای توجه و دلسوزی در آن نمایان‌تر خواهد بود؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: « إِنّٰا كُنّٰا قَبْلُ فِي أَهْلِنٰا مُشْفِقِينَ » (ما پیش از این در میان خانواده‌مان نگران و دلواپس بودیم). پایان سخن راغب.

بنابراین معنای آیه چنین است: ما در دنیا نسبت به کسان و بستگان خود دلسوز و نگران بودیم و به سعادت و نجاتِ آنان از پرتگاه گمراهی اهمیت می‌دادیم؛ از این رو با آنان به نیکی معاشرت می‌کردیم و با گسترش پندواندرز و دعوت به سوی حق، در میانشان رفتار می‌نمودیم.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۶ تا ۲۸ با هم

این آیه همراه با دو آیهٔ پیش از خود نشان می‌دهد که این بهشتیان در دنیا خدا را می‌خواندند؛ بدین‌گونه که او را در بندگی یگانه می‌دانستند و تسلیم فرمانش بودند، و در میان خانوادهٔ خود نیز نگران و دلسوز بودند؛ آنان را به حق نزدیک می‌کردند و از باطل دور نگاه می‌داشتند. همین رفتار سبب شد که خداوند با بهشت بر آنان منّت نهد و از عذابِ سَموم نگاهشان دارد؛ و این رفتار تنها از آن رو سببِ چنین پاداشی شد که خدای متعال بسیار نیکوکار و مهربان است، پس به هر کس که او را بخواند نیکی می‌کند و بر او رحمت می‌آورد.

پس این سه آیه در معنای این سخن خدای متعال است: «إِنَّ الْإِنْسٰانَ لَفِي خُسْرٍ إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ وَ تَوٰاصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَوٰاصَوْا بِالصَّبْرِ» (عصر: ۳؛ بی‌گمان انسان در زیانکاری است، مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده و یکدیگر را به حق سفارش کرده و به شکیبایی فراخوانده‌اند).