تفسیر آیهٔ ۳۲ سورهٔ احقاف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مَنْ لاٰ يُجِبْ دٰاعِيَ اللّٰهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِزٍ فِي الْأَرْضِ وَ لَيْسَ لَهُ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيٰاءُ » (و هر کس دعوت‌کنندهٔ خدا را پاسخ نگوید، در زمین درمانده‌کنندهٔ خدا نیست و جز او یاورانی برایش نخواهد بود) تا آخر آیه؛ یعنی هر کس به دعوت‌کنندهٔ الهی ایمان نیاورد، با رد کردنِ دعوتش نمی‌تواند خدا را در زمین ناتوان سازد، و جز خدا سرپرستان و یارانی ندارد که در این کار یاری‌اش دهند و به او کمک کنند. خلاصهٔ سخن این است: هر کس به دعوت‌کنندهٔ الهی در دعوتش پاسخ نگوید، فقط به خود ستم کرده است و هرگز نمی‌تواند با این کار خدا را به ستوه آورد و ناتوان کند، نه به تنهایی و نه به پشتوانهٔ یارانی که یاری‌اش کنند؛ چرا که جز خدا برای او هیچ سرپرست و یاوری نیست. به همین سبب، سخن را با این جمله کامل کرد که: « أُولٰئِكَ فِي ضَلاٰلٍ مُبِينٍ » (آنان در گمراهی آشکاری هستند).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۲۹ تا ۳۲ با هم

در تفسیر قمی دربارهٔ این سخن که خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذْ صَرَفْنٰا إِلَيْكَ نَفَراً مِنَ الْجِنِّ » (و هنگامی که گروهی از جن را به‌سوی تو روانه ساختیم؛ احقاف: ۲۹) و آیات پس از آن، آمده است: سبب نزول این آیات آن بود که پیامبر خدا (ص) همراه با زید بن حارثه از مکه به‌سوی بازار عُکاظ بیرون رفت تا مردم را به اسلام دعوت کند، ولی هیچ‌کس پاسخش نداد و کسی را نیافت که دعوتش را بپذیرد؛ سپس به‌سوی مکه بازگشت. ادامه در متن کامل

چون به جایگاهی رسید که به آن «وادي مَجَنّه» می‌گفتند [پاورقی منبع: ۱) مَجَنّه: زیستگاهِ جن.]، در دل شب با قرآن به شب‌زنده‌داری پرداخت؛ در این هنگام از کنار او گذشت دسته‌ای از جن؛ پس چون قرائت پیامبر خدا (ص) را شنیدند، به آن گوش سپردند، و هنگامی که تلاوت قرآنش را شنیدند، برخی به برخی دیگر گفتند: « أَنْصِتُوا » (احقاف:… ادامه در متن کامل

پس آنان نزد پیامبر خدا (ص) آمدند، اسلام آوردند و ایمان آوردند، و پیامبر خدا (ص) احکام اسلام را به ایشان آموخت. ادامه در متن کامل

می‌گویم: روایت‌ها دربارهٔ ماجرای این دسته از جن که به قرآن گوش فرا دادند، بسیار و دارای اختلافی شدید است، و راهی نیز برای تصحیح متونِ آن‌ها با عرضه به کتاب خدا یا با قرائنِ مورد اطمینان وجود ندارد؛ از این رو از میان آن‌ها تنها به گزارشِ پیش‌گفتهٔ قمی بسنده کردیم و بخش‌هایی از آن روایات در تفسیر سورهٔ جن خواهد آمد، ان‌شاءالله تعالی. ادامه در متن کامل