تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ احقاف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ وَ أُبَلِّغُكُمْ مٰا أُرْسِلْتُ بِهِ » إلخ (گفت: آگاهی [از زمان و چگونگی عذاب] تنها نزد خداست، و من آنچه را بدان فرستاده شده‌ام به شما می‌رسانم...)؛ این کلام، پاسخ هود به سخن قوم و رد ادعای آنان است. سخن او که: « إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ »، انحصارِ آگاهی از فرود آمدن عذاب در خدای متعال است؛ چرا که عذاب از امور غیبی است که حقیقتِ آن را جز خداوندِ والامقام کسی نمی‌داند، و این سخن کنایه از آن است که خودِ هود (ع) نیز نمی‌داند آن عذاب چیست، چگونه است و چه زمانی فرا می‌رسد. از همین رو در پی آن فرمود: « وَ أُبَلِّغُكُمْ مٰا أُرْسِلْتُ بِهِ »؛ یعنی آنچه بر عهدهٔ من نهاده شده و برای رساندنش به‌سوی شما فرستاده شده‌ام، همان را به شما می‌رسانم، و نه دانشی دارم که آن عذابی که مأمور به بیم‌دادنتان از آن شده‌ام چیست و چگونه و چه وقت است، و نه توانِ فرود آوردنِ آن را دارم.

و سخن او که فرمود: « وَ لٰكِنِّي أَرٰاكُمْ قَوْماً تَجْهَلُونَ » (ولی من شما را گروهی می‌بینم که نادانی می‌کنید)، روی‌گردانی (اِضراب) از همان نفی دانشی است که سخن پیشین بر آن دلالت داشت؛ و معنا چنین است: من به عذابی که در آمدنش شتاب می‌ورزید دانشی ندارم، ولی شما را مردمی می‌بینم نادانی می‌ورزید؛ ازاین‌رو، آن‌گاه که دعوت خدا را پس می‌زنید و آیاتش را تکذیب می‌کنید و عذابی را که به شما وعده می‌دهد به ریشخند می‌گیرید، آنچه را به سود شماست از آنچه به زیان شماست، و خیرتان را از شرّتان بازنمی‌شناسید.