تفسیر آیهٔ ۲۸ سورهٔ جاثیه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ تَريٰ كُلَّ أُمَّهٍ جٰاثِيَهً كُلُّ أُمَّهٍ تُدْعيٰ إِليٰ كِتٰابِهَا » (و هر امتی را به زانو درآمده می‌بینی؛ هر امتی به‌سوی کتابِ خویش فراخوانده می‌شود...) تا آخر آیه. «جُثُوّ» زانو زدن بر روی دو زانو است، همان‌طور که «جُذُوّ» تکیه کردن بر نوک انگشتان پا است.

این خطاب عمومی است و هر بیننده‌ای را در بر می‌گیرد، هرچند که در ظاهر رو به پیامبر (ص) دارد. و مقصود از «فراخوانده شدن به‌سوی کتاب»، فراخواندن به حسابرسی بر پایهٔ همان اعمالی است که کتاب با شمارش و ثبتِ دقیق بازگو می‌کند؛ به گواه سخن بعد از آن که می‌فرماید: « اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » (امروز در برابر آنچه می‌کردید کیفر و پاداش می‌بینید).

معنای آیه چنین است: تو و هر بینندهٔ دیگری می‌بینید که هر امتی از امت‌ها، به زانو درآمده است؛ نشستنی همچون نشستنِ فردی فروتن و بیمناک. هر امتی از آنان به‌سوی کتاب ویژهٔ خویش — که همان کارنامهٔ اعمال است — فراخوانده می‌شود و به آنان گفته می‌شود: « اَلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ » (امروز در برابر کارهایی که می‌کردید جزا داده می‌شوید).

از ظاهر آیه برمی‌آید که هر امتی کتاب و کارنامه‌ای ویژهٔ خود دارد، همان‌طور که هر انسانی کارنامه‌ای مخصوص به خود دارد؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «وَ كُلَّ إِنسٰانٍ أَلْزَمْنٰاهُ طٰائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيٰامَهِ كِتٰاباً يَلْقٰاهُ مَنْشُوراً» (و کارنامهٔ عملِ هر انسانی را بر گردنش بسته‌ایم، و روز قیامت برای او کتابی بیرون می‌آوریم که آن را پیش روی خود گشوده می‌یابد؛ اسراء: ۱۳).