تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ زخرف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوٰاجَ كُلَّهٰا وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعٰامِ مٰا تَرْكَبُونَ » (و همان کسی که همهٔ جفت‌ها را آفرید و برای شما از کشتی‌ها و چهارپایان مرکبی قرار داد که بر آن سوار می‌شوید). گفته‌اند: مراد از «ازواج»، گونه‌های گوناگونِ موجودات مانند نر و ماده، سفید و سیاه و جز آن‌هاست. و نیز گفته شده است: مراد، جفتِ هر چیز است؛ بنابراین هر آنچه جز خداست، مانند بالا و پایین، راست و چپ، و نر و ماده، جفت است.

و سخن خدای متعال: « وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعٰامِ مٰا تَرْكَبُونَ »، یعنی آنچه بر آن سوار می‌شوید («مَا تَرْكَبُونَهُ»). واژهٔ سوار شدن («رکوب») هرگاه به حیوان مانند اسب و شتر نسبت داده شود، متعدیِ بی‌واسطه است و گفته می‌شود: «رَكِبْتُ الْفَرَسَ» (بر اسب سوار شدم)؛ و چون به مانند کشتی نسبت داده شود، با حرف «فی» می‌آید و گفته می‌شود: «رَكِبَ فِيهِ» (در آن سوار شد)؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: « فَإِذٰا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ ». ازاین‌رو در عبارت « مٰا تَرْكَبُونَ » (آنچه سوار می‌شوید)، جانب چهارپایان غلبه داده شده است.