تفسیر آیهٔ ۳۹ سورهٔ شوری

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الَّذِينَ إِذٰا أَصٰابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ » (و کسانی که چون ستمی به آنان رسد، یاری می‌جویند و تسلیم نمی‌شوند)؛ راغب گفته است: «انتصار» و «استنصار» به معنای طلب یاری است؛ پایان سخن او. بنابراین معنا چنین است: کسانی که هرگاه ستمی به فردی از آنان رسد، از دیگران یاری می‌طلبد؛ و از آنجا که مؤمنان در مسیر حق مانند یک پیکر واحدند، گویی ستم به همهٔ آنان وارد شده است؛ از این رو در برابر ستم ایستادگی می‌کنند و برای دفع آن، نیرو و یاری آماده می‌سازند.

و از برخی نقل شده است که «انتصار» به معنای «تناصر» (یکدیگر را یاری‌رساندن) است، همانند «اختصم» و «تخاصم»، و «استبق» و «تسابق»؛ و بنا بر این قول، معنای آیه روشن است.

به هر حال، مراد از این سخن، ایستادگیِ آنان برای برطرف ساختن ستم است؛ بنابراین، با بخشش به هنگام خشم که در شمار اوصافشان یاد شد منافاتی ندارد؛ چرا که ایستادگی در برابر ستم و بستنِ راه آن به روی جامعه برای کسی که توانایی‌اش را دارد، و همچنین یاری‌خواهی و هم‌یاری برای این هدف، از واجبات فطری است. خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ» (و اگر در کار دین از شما یاری طلبیدند، یاری دادن بر شما واجب است) (انفال: ۷۲) و می‌فرماید: «فَقٰاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتّٰي تَفِيءَ إِليٰ أَمْرِ اللّٰهِ» (با آن گروهی که ستم و سرکشی می‌کند بجنگید تا به سوی فرمان خدا بازگردد) (حجرات: ۹).