تفسیر آیهٔ ۲۴ سورهٔ فصلت

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنّٰارُ مَثْويً لَهُمْ وَ إِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَمٰا هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ » (اگر شکیبایی ورزند، آتش جایگاه آنان است و اگر عذر بیاورند و خشنودی بطلبند، پوزشِ آنان پذیرفته نمی‌شود و به خشنودی نمی‌رسند). در مفردات آمده است: «الثواء الإقامة مع الاستقرار» (ثَواء به‌معنای اقامت همراه با استقرار است). پایان نقل. و در مجمع‌البیان آمده است: «الاستعتاب طلب العتبى و هي الرضا و هو الاسترضاء، و الإعتاب الإرضاء، و أصل الإعتاب عند العرب استصلاح الجلد بإعادته في الدباغ ثم أستعير فيما يستعطف به البعض بعضا لإعادته ما كان من الألفة» (استعتاب طلب عُتْبیٰ است که همان رضا و خشنودی‌جویی است؛ و إعتاب خشنود کردن است. اصل إعتاب در میان عرب، اصلاح پوست دباغی‌شده با بازگرداندنِ آن به دباغی است؛ سپس برای هر کاری استعاره شده که کسی با آن دیگری را بر سرِ مهر آورَد تا الفت پیشین بازگردد). پایان نقل.

و معنای آیه این است که اگر شکیبایی کنند، آتش جایگاه و قرارگاه آنان است، و اگر خشنودی بجویند و عذر بیاورند تا از عذاب رهایی یابند، از کسانی نیستند که از آنان خشنود شوند و پوزش و عذرخواهی‌شان پذیرفته گردد؛ ازاین‌رو، این آیه در معنای سخن خداوند است که می‌فرماید: «اصْلَوْهٰا فَاصْبِرُوا أَوْ لاٰ تَصْبِرُوا سَوٰاءٌ عَلَيْكُمْ» (طور: ۱۶؛ در آن بسوزید، پس شکیبایی کنید یا شکیبایی نکنید، بر شما یکسان است).