تفسیر آیهٔ ۶۱ سورهٔ غافر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اَللّٰهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهٰارَ مُبْصِراً » (خداوند کسی است که شب را برای شما پدید آورد تا در آن آرام گیرید، و روز را روشنایی‌بخش قرار داد) تا آخر آیه.

یعنی شب را به خاطر شما تاریک قرار داد تا در آن از خستگیِ ناشی از تلاش در طلب روزی در طول روز، بیاسایید؛ و روز را روشن گردانید تا از فضل پروردگارتان بجویید و روزی کسب کنید؛ و این [نظام شب و روز] از پایه‌های اصلی تدبیر زندگی انسان است.

و از همین جا روشن شد که نسبت دادن بینایی به روز (مبصر بودنِ روز) از باب مجاز عقلی (اسناد صفت به ظرف زمان) است، ولی بر خلاف ادعای برخی، ابداً مبالغه‌ای در کار نیست.

و سخن خدای متعال که: « إِنَّ اللّٰهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَي النّٰاسِ وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ النّٰاسِ لاٰ يَشْكُرُونَ » (بی‌گمان خدا بر مردم دارای بخشش و احسان است، ولی بیشتر مردم سپاس نمی‌گزارند)، منّت‌نهادنی بر آنان به سبب این فضل، و سرزنشی برای آنان به خاطر شکر نگزاردن در برابر این بخششِ بزرگ است؛ و اگر او را شکر می‌کردند، بی‌شک عبادتش می‌نمودند. و قرار گرفتن دوبارهٔ واژهٔ « اَلنّٰاسِ » به جای ضمیر، برای اشاره به این است که سرشت مردم، از آن جهت که انسان‌اند، ناسپاسی در برابر نعمت‌هاست؛ همان‌گونه که فرمود: «إِنَّ الْإِنْسٰانَ لَظَلُومٌ كَفّٰارٌ» (به‌راستی انسان بسیار ستم‌پیشه و بسیار ناسپاس است؛ ابراهیم: ۳۴).