تفسیر آیهٔ ۸۵ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « مَنْ يَشْفَعْ شَفٰاعَهً حَسَنَهً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهٰا» (هر کس میانجی‌گریِ نیکویی کند، بهره‌ای از آن برای او خواهد بود). «نصیب» و «کفل» هر دو به یک معنا هستند (سهم و بهره). و از آنجا که شفاعت، نوعی وساطت برای جبران کاستی یا به دست آوردن امتیازی و مانند آن است، نوعی سببیت در سامان دادن به کاری دارد؛ از این رو سهمی از پیامد ناگوار یا پاداشی که به مقصدِ شفاعت وابسته است، به شفاعت‌کننده نیز می‌رسد؛ مقصدی که هدفِ شفاعت‌کننده و شفاعت‌شونده است. بنابراین، شفاعت‌کننده در خیر یا شری که بر آن شفاعت مترتب می‌شود سهم دارد؛ و این همان سخن خدای متعال است: «مَنْ يَشْفَعْ شَفٰاعَهً» (إلخ) (هر کس شفاعتی کند...).

در یادآوری این حقیقت، هشداری برای مؤمنان نهفته است تا هنگام شفاعت و وساطت بیدار باشند که برای چه هدفی شفاعت می‌کنند؛ و اگر هدفِ شفاعت چیزی همراه با شر و تباهی باشد، از آن دوری گزینند؛ مانند شفاعت برای منافقانِ مشرک به اینکه با آنان جنگ نشود. چرا که رها کردن فسادی اندک به حال خود و مهلت دادن به آن تا رشد کند و بزرگ شود، فسادی در پی خواهد داشت که هیچ چیز در برابرش یارای ایستادگی ندارد و کِشتزارها و نسل‌ها به سبب آن تباه می‌گردد. بنابراین آیه در معنای نهی از شفاعت ناشایست و بد است، که همان شفاعت برای اهل ظلم، طغیان، نفاق و شرک یعنی فسادانگیزان در زمین است.