تفسیر آیهٔ ۸۱ سورهٔ نساء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «وَ يَقُولُونَ طٰاعَةٌ...»؛ چنان‌که گفته‌اند، کلمهٔ «طٰاعَةٌ» مرفوع است چون خبر به‌شمار می‌رود و در تقدیر «أمرنا طاعة» (کار ما اطاعت است) یعنی «نطيعك طاعة» (از تو کاملاً اطاعت می‌کنیم) می‌باشد. «البروز» به معنای آشکار شدن و بیرون آمدن است، و «التبييت» از ریشهٔ «بیتوته» بوده و معنایش محکم‌کاری و تدبیرِ کاری در شب است. ضمیر در «تَقُولُ» نیز یا به «طٰائِفَةٌ» بازمی‌گردد یا به پیامبر(ص).

معنای آیه—و خدا داناتر است—این است: این افراد در پاسخ به آنچه از جهاد بدان فرامی‌خوانی‌شان، می‌گویند: «کار ما اطاعت است»؛ اما هنگامی که از نزد تو بیرون می‌روند، شبانه نقشه‌ای می‌کشند غیر از پاسخی که به تو دادند و گفتند، یا بر خلاف امری که تو به ایشان گفته بودی؛ و این تعبیر کنایه از آن است که تصمیم خود را بر مخالفت با پیامبر خدا (ص) استوار کردند.

سپس خداوند پیامبرش را به روی‌گردانی از آنان و توکل در کار و اراده‌اش فرمان داد و فرمود: «فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ وَ كَفىٰ بِاللّٰهِ وَكِيلاً» (پس از آنان روی بگردان و بر خدا توکل کن، و کارسازیِ خدا بسنده است). و هیچ دلیلی در آیه وجود ندارد که نشان دهد کسانی که این ماجرا از آنان بازگو شده منافقان بوده‌اند—چنان‌که برخی مفسران پنداشته‌اند—بلکه با توجه به پیوستگی سیاق، ماجرا بر خلاف این است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸۱ تا ۸۴ با هم

این آیات با آیات پیش از خود پیوستگی دارند و گویی در ادامهٔ سرزنش مسلمانان ضعیف‌الایمان آمده‌اند؛ و فایده‌شان پند دادن به آنان است تا اگر تدبر و تأمل کنند، بدان بینش یابند. ادامه در متن کامل