تفسیر آیهٔ ۲۸ سورهٔ زمر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ » (قرآنی عربی، بی‌هیچ کژی و انحرافی، باشد که پروا پیشه کنند). «عِوَج» به معنای انحراف و کجی است. عبارت « قُرْآناً عَرَبِيًّا » به انگیزهٔ ستایش (مدح) و با در تقدیر گرفتنِ فعلی مانند «أمدح» (می‌ستایم) یا «أخص» (ویژه می‌دارم) و مانند آن منصوب است، یا حالتی (حال) است که بر وصف تکیه دارد.

بحث روایی

و در کتاب «الدر المنثور» دربارهٔ این سخن خدای متعال که می‌فرماید: « قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ » (قرآنی به زبان عربی، بدون هیچ کژی و انحرافی):

دیلمی در «مسند الفردوس» از اَنَس از پیامبر (ص) دربارهٔ سخن الهی: « قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ » روایت کرده است که فرمود:

«غير مخلوق» (مخلوق و آفریده نیست).

می‌گویم: سیاق آیه با انطباق بر این روایت ناسازگار است؛ و سخن دربارهٔ معنای «کلام» ذیل این کلام خدای متعال که می‌فرماید: «تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنٰا بَعْضَهُمْ عَليٰ بَعْضٍ» (بقره: ۲۵۳؛ برخی از آن پیامبران را بر برخی دیگر برتری بخشیدیم) در جلد دوم این کتاب گذشت.