تفسیر آیهٔ ۲ سورهٔ زمر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « إِنّٰا أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ الْكِتٰابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللّٰهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ » (ما این کتاب را به حق بر تو نازل کردیم، پس خدا را در حالی بپرست که دین را برای او خالص کرده‌ای). بر خلاف آیهٔ گذشته، در اینجا تعبیر «انزال» (نازل کردن) به جای «تنزیل» آمده است؛ زیرا مقصود، بیانِ این نکته است که فرود آمدن کتاب همراه با حق است، و این معنا با کل آنچه از سوی پروردگارش بر او فرود آمده تناسب دارد.

و در سخن خدای متعال: « بِالْحَقِّ » (به حق)، حرف «باء» برای ملابست (همراهی) است؛ یعنی آن را همراه و آمیخته با حق به‌سویت نازل کردیم، بنابراین دستوری که در آن دربارهٔ پرستش خدای یگانه آمده، حق است؛ و بر پایهٔ همین معنا، این سخن خود را بر آن متفرع ساخته است: «فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ». «الدِّينَ»؛ یعنی دین و بندگی را برای او خالص گردان.

و معنا این است که: چون کتاب آمیخته با حق است، پس خدا را در حالی بپرست که دین را برای او خالص کرده‌ای؛ چرا که این دستور در خودِ کتاب آمده است.

مراد از «دین» ـ بنا بر آنچه از سیاق آیه برمی‌آید ـ عبادت است. البته ممکن است مقصود از آن، «سنت زندگی»، یعنی همان روش پیموده‌شده در زندگی جامعهٔ انسانی باشد، و مراد از «عبادت»، مجسم ساختن بندگی با پیمودن راهی باشد که خدای پاک و منزه تشریع کرده است. بنابراین معنا چنین می‌شود: بندگی برای خدا را در تمام ابعاد زندگی‌ات آشکار ساز، از این طریق که از آنچه در آن برایت تشریع کرده پیروی کنی، در حالی که دینت را برای او خالص ساخته‌ای و از چیزی جز آنچه او برایت تشریع کرده پیروی نمی‌کنی.