تفسیر آیهٔ ۸۳ سورهٔ صافات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْرٰاهِيمَ » (و بی‌گمان ابراهیم از پیروان او بود). «شیعه» گروهی هستند که از دیگری پیروی و همراهی می‌کنند و بر جای پای او گام می‌نهند؛ و در یک کلام، هر کس با راه و روشِ دیگری همسو و موافق باشد، از پیروان (شیعهٔ) او به شمار می‌آید، خواه در زمان پیش از او بوده باشد یا پس از او؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید:

«وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ مٰا يَشْتَهُونَ كَمٰا فُعِلَ بِأَشْيٰاعِهِمْ مِنْ قَبْلُ» (و میان آنان و آنچه دلشان می‌خواست جدایی انداخته شد، همان‌گونه که پیش از این با هم‌کیشان و پیروانِ مسلکِ آنان چنین رفت؛ سبأ: ۵۴).

ظاهر سیاق کلام چنین است که ضمیر در « شِيعَتِهِ » به نوح بازمی‌گردد؛ یعنی ابراهیم از کسانی بود که در دینش ــ که همان آیین توحید است ــ با او همراه و هم‌مسلک بود. برخی نیز گفته‌اند ضمیر به پیامبر اکرم (ص) برمی‌گردد، در حالی که از جهت لفظ دلیلی بر این سخن وجود ندارد.

گفته شده است: از زیبایی‌های پیوند و چینش آیات این است که ماجرای نوح (ع) ــ که آدم دوم و پدر انسان‌هاست ــ بی‌درنگ با داستان ابراهیم (ع) دنبال شده است؛ زیرا او نیز پدر پیامبران است و نسبِ بیشتر پیامبرانِ پس از وی به او می‌رسد، و آیین‌های توحیدیِ زندهٔ امروز ــ همچون دین موسی، عیسی و محمد (ص) ــ بر آیین او تکیه دارند. همچنین خدای متعال نوح (ع) را از غرق‌شدن نجات بخشید و ابراهیم (ع) را از آتش‌سوزی رهانید.