تفسیر آیهٔ ۳۳ سورهٔ صافات

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

برخی مفسران چنین استنباط کرده‌اند که گمراه‌کنندگان عذاب شدیدتری دارند و این به سبب گناهان خودشان و گناهانی همتای گناهان پیروانشان است؛ زیرا اشتراک در عذاب مستلزم برابری نیست. اما حق آن است که این آیات برای بیان اشتراک آنان در ستم، جرم و عذابی آمده است که از این رهگذر به ایشان می‌رسد؛ و با این حال ممکن است به هر یک از پیشوایان و پیروان، گونه‌هایی از عذاب برسد که برخاسته از ویژگیِ موقعیت و عملکرد خودشان باشد؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: «وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقٰالَهُمْ وَ أَثْقٰالاً مَعَ أَثْقٰالِهِمْ» (عنکبوت: ۱۳) (و قطعاً بارهای سنگینِ گناهان خود را بر دوش می‌کشند و بارهایی دیگر را همراه بارهای خویش)، و می‌فرماید: «رَبَّنٰا هٰؤُلاٰءِ أَضَلُّونٰا فَآتِهِمْ عَذٰاباً ضِعْفاً مِنَ النّٰارِ قٰالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَ لٰكِنْ لاٰ تَعْلَمُونَ» (اعراف: ۳۸) (پروردگارا! اینان ما را گمراه کردند، پس عذابی دوچندان از آتش به آنان بده؛ فرمود: برای هر یک عذابی دوچندان است، ولی نمی‌دانید).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۳ تا ۳۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذٰابِ مُشْتَرِكُونَ -إلي قوله- يَسْتَكْبِرُونَ » (پس بی‌تردید آنان در آن روز در عذاب شریک‌اند - تا آنجا که می‌فرماید - استکبار می‌ورزیدند). ضمیر « فَإِنَّهُمْ » (بی‌تردید آنان) به پیروان و پیشوایان برمی‌گردد؛ بنابراین آنان در عذاب شریک‌اند، زیرا در ستم شریک بوده‌اند و بر گناه با یکدیگر همکاری کرده‌اند، بدون آنکه یکی بر دیگری امتیازی داشته باشد.