تفسیر آیهٔ ۳۴ سورهٔ صافات

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۳ تا ۳۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذٰابِ مُشْتَرِكُونَ -إلي قوله- يَسْتَكْبِرُونَ » (پس بی‌تردید آنان در آن روز در عذاب شریک‌اند - تا آنجا که می‌فرماید - استکبار می‌ورزیدند). ضمیر « فَإِنَّهُمْ » (بی‌تردید آنان) به پیروان و پیشوایان برمی‌گردد؛ بنابراین آنان در عذاب شریک‌اند، زیرا در ستم شریک بوده‌اند و بر گناه با یکدیگر همکاری کرده‌اند، بدون آنکه یکی بر دیگری امتیازی داشته باشد.

تفسیر آیه‌های ۳۴ و ۳۵ با هم

و سخن خدای متعال: « إِنّٰا كَذٰلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ » (ما با مجرمان این‌گونه رفتار می‌کنیم) تأکیدی بر حتمی بودن عذاب است؛ و مراد از مجرمان، مشرکان هستند، به دلیل سخن بعدی که می‌فرماید: « إِنَّهُمْ كٰانُوا إِذٰا قِيلَ لَهُمْ لاٰ إِلٰهَ إِلاَّ اللّٰهُ يَسْتَكْبِرُونَ » (آنان چنین بودند که هرگاه به ایشان گفته می‌شد هیچ معبودی جز خدا نیست، استکبار می‌ورزیدند)؛ یعنی هرگاه: توحید بر آنان عرضه می‌شد تا به آن ایمان آورند یا کلمهٔ اخلاص (لا إله إلا الله) به ایشان پیشنهاد می‌شد تا آن را بر زبان آورند، بر استکبار خود پای می‌فشردند و نمی‌پذیرفتند.