تفسیر آیهٔ ۶۸ سورهٔ یس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ أَ فَلاٰ يَعْقِلُونَ » (و هر که را عمر طولانی دهیم، او را در آفرینش وارونه می‌سازیم؛ آیا نمی‌اندیشند؟). «تعمیر» یعنی طولانی کردن عمر، و «تَنکیس» یعنی واژگون کردن چیزی به گونه‌ای که بالایش پایین قرار گیرد و توانایی‌اش به سستی و فزونی‌اش به کاستی بدل شود؛ و انسان در دورهٔ کهن‌سالی وارونه‌آفرینش می‌شود: توانش به ناتوانی، دانشش به نادانی و یادآوری‌اش به فراموشی دگرگون می‌گردد.

این آیه در مقام استشهاد به وارونه‌سازی آفرینش انسان، برای اثبات امکان مضمون دو آیهٔ پیشین است؛ و مراد آن است که خدایی که انسان را هنگام طولانی شدن عمرش واژگون‌خلقت می‌کند، توانایی دارد که چشمان آنان را محو کند و ایشان را بر سرِ جایشان مسخ گرداند.

و در این سخن خدا: « أَ فَلاٰ يَعْقِلُونَ » (آیا خرد نمی‌ورزند؟)، سرزنشِ آنان بر بی‌خردی و تشویقشان به تدبر در این امور و عبرت گرفتن از آن‌ها نهفته است.