تفسیر آیهٔ ۳۷ سورهٔ روم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللّٰهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشٰاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيٰاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » (آیا ندیده‌اند که خدا روزی را برای هر کس بخواهد فراخ می‌گرداند یا تنگ می‌سازد؟ قطعاً در این [امر] برای گروهی که ایمان می‌آورند نشانه‌هایی است). این آیه خطای آنان را در شتاب‌ورزیدن به شادمانی به هنگام چشیدن رحمت و نومیدی به هنگام رسیدن بدی بیان می‌کند؛ زیرا گشایش و تنگیِ روزی بسته به خواست خداست. پس بر انسان لازم است بداند رحمتی که چشیده و گزندی که به او رسیده است، به خواست خدای پاک و منزه امکان زوال دارد؛ بنابراین نه برای چیزی که از دست‌رفتنش دور از انتظار نیست جایی برای سرمستی وجود دارد، و نه برای بلایی که امید برطرف‌شدنش می‌رود جایی برای نومیدی هست.

اما اینکه این مطلب امری آشکار و قطعی برای انسان است، چندان‌که گویی آن را با چشم می‌بیند، از آن روست که پدیدآمدن روزی‌ای که نصیب انسان می‌شود یا آن را کسب می‌کند، وابسته به هزاران هزار سبب و شرط است. تلاشی که انسان برای خود می‌بیند تنها یکی از آن سبب‌هاست، و آن سببی هم که به آن تکیه می‌کند و دل خوش می‌دارد جز بخشی از آن اسباب نیست. همهٔ اسباب نیز سرانجام به خدای پاک و منزه بازمی‌گردد؛ پس هموست که می‌بخشد و بازمی‌دارد، و اوست آن‌که گشایش می‌بخشد و تنگ می‌گیرد، یعنی روزی را گسترده و محدود می‌سازد؛ و باقی آیه نیز روشن است.