تفسیر آیهٔ ۳۳ سورهٔ روم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِذٰا مَسَّ النّٰاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذٰا أَذٰاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَهً إِذٰا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ » (و چون به مردم گزندی برسد، پروردگار خود را در حالی که به سوی او بازمی‌گردند می‌خوانند؛ سپس هنگامی که رحمتی از سوی خویش به آنان بچشاند، بناگاه دسته‌ای از آنان به پروردگارشان شرک می‌ورزند).
تعبیر به «مسّ» (برخورد و تماس اندک) برای نشان دادن ناچیزی و سبکیِ گزند است، و نکره آمدنِ «ضُرّ» (آسیب) نیز برای همین مقصود است. نکره آمدنِ «رَحْمَة» نیز برای همین نکته است؛ و معنا چنین است: هرگاه چیزی از گزند، حتی اندک — مانند بیماری ناچیز، فقری گذرا یا سختی مختصری — به مردم برسد، پروردگار خود را، که همان خدای پاک و منزه است، می‌خوانند در حالی که از غیر او به سویش بازمی‌گردند؛ سپس چون خداوند از نزد خود رحمتی به آنان بچشاند، ناگهان دسته‌ای از این مردم به پروردگارشان — همان خدایی که پیش‌تر او را می‌خواندند و به پروردگاری‌اش اعتراف داشتند — با برگزیدن همتایان و شریکان شرک می‌ورزند.

یعنی آنان بر حسب طبع خود ناسپاسِ نعمت‌اند، هرچند هنگام سختی و گزند به آن اعتراف کنند؛ و ازاین‌رو تعبیر به «دسته‌ای از آنان» به کار رفته است، زیرا همهٔ آنان چنین نیستند.