تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ روم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مِنْ آيٰاتِهِ مَنٰامُكُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهٰارِ وَ ابْتِغٰاؤُكُمْ مِنْ فَضْلِهِ » (و از نشانه‌های او خواب شما در شب و روز و جست‌وجوی شما از فضل اوست...) تا آخر آیه [روم: ۲۳]. «فضل» افزونی بر مقدار نیاز است و به معنای بخشش نیز به کار می‌رود؛ زیرا بخشنده آنچه را از نیازش افزون است می‌بخشد. و مراد از آن در این آیهٔ کریمه روزی است؛ بنابراین جست‌وجوی فضل همان طلب روزی است.

و در آفرینش انسان با نیروهایی کارآمد و فعال که او را با حرکت و تلاش به طلب روزی و برطرف کردن نیازهای زندگی برای بقا وامی‌دارد، و سپس هدایت او به استراحت و آرامش برای برطرف ساختن خستگی‌های تلاش و بازسازی توان نیروها، و اختصاص دادن شب و روزِ پیاپی برای تلاش و آرامش، و پدید آوردن شب و روز به واسطهٔ موقعیت‌های آسمانیِ متکی به زمین و خورشید، نشانه‌های سودمندی برای کسی است که گوشی شنوا و پذیرا دارد، آنچه را می‌شنود می‌فهمد و چون آن را حق یافت، از آن پیروی می‌کند.

صاحب کشاف دربارهٔ این آیه گفته است: این [تعبیر] از باب «لفّ» (درهم‌پیچیدن و جمع‌کردن چند جزء سخن) است و ترتیبِ آن چنین است: «و از نشانه‌های او خواب شما و جست‌وجوی روزی‌تان در شب و روز است»، جز اینکه میان دو واژهٔ نخست با دو واژهٔ بعد فاصله انداخته است؛ زیرا آن دو، زمان هستند و زمان و رویداد درون آن مانند یک چیزند، افزون بر آنکه شیوهٔ لفّ نیز به این یگانگی کمک می‌کند؛ و جایز است که مراد، خواب شما در هر دو زمان و طلب روزی‌تان در هر دوی آن‌ها باشد؛ ولی ظاهر همان وجه نخست است، زیرا در قرآن تکرار شده و استوارترینِ معانی آن است که قرآن بر آن دلالت کند. [پایان سخن او].

و از آنچه گذشت، معنای پایان‌یافتن آیه با این سخن روشن شد که: « إِنَّ فِي ذٰلِكَ لَآيٰاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ » (قطعاً در این برای گروهی که گوش شنوا دارند نشانه‌هایی است).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۲۳ تا ۲۵ با هم

مانند: « مَنٰامُكُمْ »، « يُرِيكُمُ » و « أَنْ تَقُومَ ».

تفسیر آیه‌های ۲۰ تا ۲۵ با هم

نشانه‌های یادشده با این چیدمان آمده‌اند: از آغاز آفرینش و پیدایش انسان شروع شده، سپس به دسته‌بندی آنان به دو صنفِ نر و ماده پرداخته، آنگاه به پیوندِ هستی انسان با آسمان و زمین و گوناگونی زبان‌ها و رنگ‌هایشان اشاره کرده است، سپس تلاش در طلب روزی و آرامشِ خواب، آنگاه نشان‌دادن آذرخش و فروفرستادن باران‌ها را یادآور شده تا در نهایت به برپاییِ آسمان و زمین تا سرآمدی معین (اجل مسمی) می‌رسد تا آنچه از مدت زندگی برای این نوع انسانی مقدر شده کامل گردد و در پیِ آن رستاخیز رخ دهد؛ این بخشی از نکته‌هایی است که در ترتیب ذکر این آیات وجود دارد. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۲۱ تا ۲۴ با هم

پایان‌بندی‌های آیات (فواصل) یعنی عبارت‌های « يَتَفَكَّرُونَ » (می‌اندیشند)، « لِلْعٰالِمِينَ » (برای دانایان)، « يَسْمَعُونَ » (می‌شنوند) و « يَعْقِلُونَ » (خرد می‌ورزند) نیز بر همین ترتیب چیده شده‌اند؛ زیرا انسان ابتدا تفکر می‌کند و دانا می‌شود، سپس هنگامی که چیزی از حقایق را می‌شنود آن را فرامی‌گیرد و آنگاه با خرد درمی‌یابد؛ و خدا داناتر است. ادامه در متن کامل