حَتَّىٰٓ إِذَآ أَتَوۡاْ عَلَىٰ وَادِ ٱلنَّمۡلِ قَالَتۡ نَمۡلَةٞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّمۡلُ ٱدۡخُلُواْ مَسَٰكِنَكُمۡ لَا يَحۡطِمَنَّكُمۡ سُلَيۡمَٰنُ وَجُنُودُهُۥ وَهُمۡ لَا يَشۡعُرُونَ
تا آنکه چون به وادیِ مورچگان رسیدند، مورچه‌ای گفت: ای مورچگان، به لانه‌های خود درآیید مبادا سلیمان و سپاهیانش ناآگاهانه پایمالتان کنند.
تفسیر آیهٔ ۱۸ سورهٔ نمل، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۵، صفحهٔ ۳۵۲ تا ۳۵۳ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/27/18/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « حَتّٰي إِذٰا أَتَوْا عَليٰ وٰادِ النَّمْلِ » (تا آن‌گاه که به وادیِ مورچگان رسیدند...) (نمل: ۱۸). کلمهٔ « حَتّٰي » (تا این‌که) غایت و انتهای مطلبی است که از آیهٔ پیشین فهمیده می‌شود، و ضمیر جمع در «أَتَوْا» به سلیمان و سپاهیانش برمی‌گردد. متعدی شدنِ فعل «آمدن» با حرف «عَلَی» بنا بر قولی به این خاطر است که آمدن و ورودشان از بالا و بلندی بوده است. «وادی مورچگان» بنا بر قولی دره‌ای در شام، و به قولی در سرزمین طائف، و به قولی دیگر در دوردست‌ترین نقطهٔ یمن بوده است؛ و «حَطْم» به معنای شکستن و خرد کردن است.
معنای آیه چنین است: هنگامی که سلیمان و لشکریانش حرکت کردند تا به وادی مورچگان رسیدند، مورچه‌ای خطاب به دیگر مورچگان گفت: ای مورچگان! به لانه‌هایتان درآیید تا سلیمان و لشکریانش شما را در هم نشکنند و خرد نکنند؛ یعنی ندانسته شما را با گام‌هایشان پایمال نسازند. در این تعبیر دلیلی است بر این‌که آنان بر روی زمین حرکت می‌کردند.