تفسیر آیهٔ ۱۳۲ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن او: « وَ اتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ » (و از آن کس که به شما مدد رسانده، پروا بدارید...) در معنای وابسته کردنِ حکم به وصفی است که علت بودن را می‌فهماند؛ یعنی از خدایی پروا بدارید که شما را با نعمت‌هایش مدد می‌رساند، چرا که او این نعمت‌ها را به شما ارزانی می‌دارد، پس بر شما واجب است که با به کار بردنِ نعمت‌هایش در جایگاه شایسته و بدون رفاه‌زدگی و خودبزرگ‌بینی، سپاسگزار او باشید؛ زیرا ناسپاسیِ نعمت، خشم و عذاب در پی دارد. خدای متعال می‌فرماید: « لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذٰابِي لَشَدِيدٌ» (اگر شکرگزاری کنید، قطعاً بر [نعمت] شما می‌افزایم، و اگر ناسپاسی ورزید، بی‌تردید عذاب من سخت است؛ ابراهیم: ۷).

و [قرآن] نخست با سخنِ « أَمَدَّكُمْ بِمٰا تَعْلَمُونَ » (شما را با آنچه می‌دانید مدد رساند)، نعمت‌ها را به اجمال یاد کرده و سپس در سخن دوم، آن‌ها را به تفصیل آورده است:

و در سخن خدای متعال: « أَمَدَّكُمْ بِمٰا تَعْلَمُونَ » (شما را با آنچه می‌دانید مدد رساند) نکتهٔ دیگری نیز هست، و آن اینکه شما خود می‌دانید این نعمت‌ها از بخشش و آفرینشِ خدای متعال است و هیچ‌کس جز او در پدید آوردن و بخشیدنِ آن‌ها با وی شریک نیست؛ پس هموست که بر شما واجب است با سپاسگزاری و بندگی از او پروا بدارید، نه از بت‌ها و تندیس‌ها. از این رو، این کلام در بر دارندهٔ برهان و دلیل است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۳۲ تا ۱۳۴ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ اتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِمٰا تَعْلَمُونَ » تا سخن او: «وَعُيُونٍ» (و از آن کس که شما را با آنچه می‌دانید مدد رساند، پروا بدارید... و چشمه‌ساران). راغب گفته است: ریشهٔ «مَدّ» به معنای کشیدن است. او می‌گوید: [در زبان عربی گفته می‌شود] «أَمْدَدْتُ الْجَيْشَ بِمَدُودٍ وَالْإِنْسَانَ بِطَعَامٍ» (سپاه را با نیروی کمکی، و انسان را با غذا مدد رساندم). و می‌گوید: بیشترین کاربردِ «إمداد» در امور خوشایند است و «مَدّ» در امور ناخوشایند؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَمْدَدْنٰاهُمْ بِفٰاكِهَهٍ » (و آنان را با میوه‌ای مدد رساندیم) و « وَ نَمُدُّ لَهُ مِنَ الْعَذٰابِ مَدًّا » (و بر عذاب او پیوسته خواهیم افزود). پایان سخن راغب به‌گونهٔ خلاصه.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۲۳ تا ۱۴۰ با هم

در کتاب «کمال‌الدین» و «روضهٔ کافی» به سند خود از ابوحمزهٔ ثمالی از امام ابوجعفر، محمد بن علی الباقر (ع) در حدیثی روایت شده است که فرمود: نوح گفت: «همانا خداوند تبارک و تعالی پیامبری را برمی‌انگیزد که به او هود گفته می‌شود؛ او قومش را به‌سوی خداوند عزوجل فرا‌می‌خواند اما آنان تکذیبش می‌کنند، و خداوند عزوجل با تندباد هلاکشان می‌سازد. ادامه در متن کامل

و نوح به فرزندش سام فرمان داد که در آغاز هر سال این وصیت را بازخوانی و یادآوری کند و آن روز برایشان عید باشد تا در آن روز، برانگیخته‌شدن هود و زمانی را که در آن قیام می‌کند به یاد آورند و عهدش را تازه دارند. ادامه در متن کامل