تفسیر آیهٔ ۱۲۳ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « كَذَّبَتْ عٰادٌ الْمُرْسَلِينَ » (عاد، فرستادگان را تکذیب کردند). قوم عاد از عرب‌های اصیلِ کهن (عرب عاربه: اعراب کهن و ریشه‌دار) بودند که در سرزمین احقاف در شبه‌جزیرهٔ عربستان سکونت داشتند. آنان دارای تمدنی پیشرفته، زمین‌هایی بارور و آبادی‌هایی آباد و پررونق بودند؛ اما فرستادگان خدا را تکذیب کردند، به نعمت‌های الهی کفر ورزیدند و طغیان کردند. از این رو خداوند آنان را با بادی عقیم (تندبادی ویرانگر و بی‌باران) نابود کرد، شهرهایشان را فرو ریخت و آثارشان را محو ساخت.

و چنان‌که گفته شده، «عاد» نام نیای بزرگِ آنان است؛ از این رو نامیدنِ قوم به «عاد»، از قبیلِ نامیدن قبیله به نام پدر و نیای ایشان است، همان‌گونه که می‌گویند: «تمیم»، «بکر» و «تغلب»، و مرادشان بنی‌تمیم، بنی‌بکر و بنی‌تغلب است.

در آیهٔ مشابه در داستان نوح، دلیلِ اینکه چرا این قوم تکذیب‌کنندهٔ همهٔ پیامبران شمرده شده‌اند—در حالی که در ظاهر فقط یکی از آن‌ها را تکذیب کردند—گذشت.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۲۳ تا ۱۴۰ با هم

در کتاب «کمال‌الدین» و «روضهٔ کافی» به سند خود از ابوحمزهٔ ثمالی از امام ابوجعفر، محمد بن علی الباقر (ع) در حدیثی روایت شده است که فرمود: نوح گفت: «همانا خداوند تبارک و تعالی پیامبری را برمی‌انگیزد که به او هود گفته می‌شود؛ او قومش را به‌سوی خداوند عزوجل فرا‌می‌خواند اما آنان تکذیبش می‌کنند، و خداوند عزوجل با تندباد هلاکشان می‌سازد. ادامه در متن کامل

و نوح به فرزندش سام فرمان داد که در آغاز هر سال این وصیت را بازخوانی و یادآوری کند و آن روز برایشان عید باشد تا در آن روز، برانگیخته‌شدن هود و زمانی را که در آن قیام می‌کند به یاد آورند و عهدش را تازه دارند. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۲۳، ۱۲۴ و ۱۲۸ با هم

پس هنگامی که خداوند تبارک و تعالی هود را مبعوث کرد، آنان در دانشی که نزد خود داشتند، و در میراث علم، اسم اعظم و نشانه‌های دانش نبوت نگریستند؛ پس هود را پیامبری یافتند که پدرشان نوح به آمدنش بشارت داده بود. بدین‌سان به او ایمان آوردند، تصدیقش کردند و پیروش شدند و از عذاب تندباد رهایی یافتند. و این همان سخن خداوند عزوجل است که می‌فرماید: « وَ إِليٰ عٰادٍ أَخٰاهُمْ هُوداً » (و به‌سوی قوم عاد، برادرشان هود را فرستادیم) و این سخن او که: « كَذَّبَتْ عٰادٌ الْمُرْسَلِينَ- إِذْ قٰالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَ لاٰ تَتَّقُونَ » (قوم عاد فرستادگان را تکذیب کردند، آن‌گاه که برادرشان هود به آنان گفت: آیا پروا نمی‌کنید؟).
و در مجمع‌البیان دربارهٔ سخن خدای متعال: « آيَهً تَعْبَثُونَ » (نشانه‌ای بیهوده می‌سازید) آمده است: یعنی [بناهایی می‌سازید] که برای سکونت به آن نیاز ندارید و تنها قصدتان از ساختن آن بیهوده‌کاری، بازیچه و سرگرمی است؛ گویی ساختن آنچه بدان نیازی ندارند را کار بیهودهٔ آنان شمرده است. این روایت از ابن‌عباس و در نقل عطاء آمده است، و مؤید آن: