تفسیر آیهٔ ۱۰۲ سورهٔ انبیاء

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۰۲ و ۱۰۳ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «لاٰ يَسْمَعُونَ حَسِيسَهٰا » -تا آنجا که می‌فرماید- «تُوعَدُونَ»؛ «حَسِیس» صدایی است که حس می‌شود و به گوش می‌رسد، و «الْفَزَع الْأَكْبَر» بزرگ‌ترین هراس و وحشت است. و خدای سبحان از رخ دادنِ آن هنگام دمیدن در صور خبر داده، آنجا که فرموده است: «وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ» (و روزی که در صور دمیده شود، پس هر که در آسمان‌ها و هر که در زمین است به هراس افتد؛ نمل: ۸۷).

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۹۸، ۱۰۱ و ۱۰۲ با هم

ابن‌زبعری گفت: ای محمد! به من بگو این آیه‌ای که اندکی پیش خواندی، تنها دربارهٔ ما و خدایان ماست، یا دربارهٔ دیگر امت‌ها و خدایانشان نیز هست؟ پیامبر خدا فرمود: بلکه هم دربارهٔ شما و خدایانتان است و هم دربارهٔ دیگر امت‌ها و خدایانشان، مگر کسی که خدا او را استثنا کرده باشد. ابن‌زبعری گفت: به خدا سوگند محکومت کردم! آیا تو از عیسی به نیکی یاد نمی‌کنی؟ و بی‌گمان می‌دانی که مسیحیان، عیسی و مادرش را می‌پرستند و گروهی از مردم نیز فرشتگان را عبادت می‌کنند؛ پس آیا این‌ها هم همراه آن خدایان در آتش خواهند بود؟ پیامبر خدا (ص) فرمود: نه. در این هنگام قریش هلهله کردند و خندیدند و گفتند: ابن‌زبعری تو را محکوم کرد! پیامبر خدا فرمود: سخنی باطل گفتید؛ مگر نگفتم: «مگر کسی که خدا او را استثنا کرده باشد»؟ و آن همان سخن خدای متعال است که می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنيٰ-أُولٰئِكَ عَنْهٰا مُبْعَدُونَ لاٰ يَسْمَعُونَ حَسِيسَهٰا-وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خٰالِدُونَ » (بی‌گمان کسانی که از پیش، وعدهٔ نیکوی ما برای آنان رقم خورده است، از دوزخ دور نگاه داشته می‌شوند؛ صدای آتش آن را هم نمی‌شنوند و در آنچه دل‌هایشان بخواهد، جاودانه‌اند [انبیاء: ۱۰۱-۱۰۲]).