تفسیر آیهٔ ۷۰ سورهٔ طه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «فَأُلْقِيَ السَّحَرَهُ سُجَّداً قٰالُوا آمَنّٰا بِرَبِّ هٰارُونَ وَ مُوسيٰ » (پس جادوگران به سجده درافتادند [و] گفتند: ما به پروردگار هارون و موسی ایمان آوردیم). در این سخن، حذف و ایجاز (فشرده‌گویی) به کار رفته است؛ و تقدیر کلام چنین است: پس موسی آنچه را در دست راستش بود افکند و آن، ساخته‌هایشان را بلعید، پس جادوگران به سجده درافتادند؛ و در این تعبیر که با عبارتِ «فَأُلْقِيَ السَّحَرَهُ » (جادوگران افکنده شدند) به صورت فعل مجهول بیان شد و نفرمود «پس جادوگران سجده کردند»، اشاره‌ای است به اینکه قدرت الهی آنان را مقهور ساخت و حق با آشکار شدنش چنان وجودشان را فرا گرفت که چاره‌ای جز این نیافتند که به سجده بر زمین بیفتند؛ گویی خود در این کار هیچ اراده‌ای نداشتند، بلکه افکننده‌ای دیگر بدون آنکه بدانند کیست، آنان را بر زمین افکنده است.

و این سخنِ آنان که «آمَنّٰا بِرَبِّ هٰارُونَ وَ مُوسيٰ » (به پروردگار هارون و موسی ایمان آوردیم)، گواهیِ آنان بر ایمانشان بود. آنان پروردگار متعال را به هارون و موسی نسبت دادند تا در آنِ واحد، هم بر پروردگاری خدای متعال و هم بر پیامبریِ هر دوی موسی و هارون گواهی داده باشند. و اینکه عبارتِ «قٰالُوا » (گفتند) بدون حرف عطف آمده، بدان سبب است که این جمله در حکم پاسخی به پرسشی نهفته است؛ چنان‌که گویی پرسیده شد:

«پس آنان چه گفتند؟» و در پاسخ گفته شد: گفتند... تا آخر.