تفسیر آیهٔ ۱۱۲ سورهٔ طه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

اما این سخن خداوند: «وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّٰالِحٰاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ » (و هرکس کارهای شایسته انجام دهد در حالی که مؤمن باشد...)، بیانی استطرادی (به‌مناسبت و در حاشیه) دربارهٔ حال مؤمنان شایسته‌کار است؛ که برای کامل ساختن همهٔ دسته‌ها و تمام کردن سخن دربارهٔ هر دو گروه (شایسته‌کاران و مجرمان) آمده است. و عمل صالح را به ایمان مقید ساخته است، چرا که به مقتضای آیات حَبْط (تباهی اعمال)، کفر موجب تباهی و بی‌اثر شدن کار شایسته می‌شود. «هَضْم» نیز به معنای کاستی و نقصان است، و معنای آیه روشن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱۱ و ۱۱۲ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «وَ قَدْ خٰابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْماً وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصّٰالِحٰاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلاٰ يَخٰافُ ظُلْماً وَ لاٰ هَضْماً » (و قطعاً کسی که بار ستمی بر دوش کشیده، نومید و زیان‌کار شد. و هرکس کارهای شایسته انجام دهد در حالی که مؤمن باشد، نه از ستمی بیم دارد و نه از کاستیِ حقی)؛ این سخن بیانگر پاداش و کیفر آنان است. اما در این سخن که: «وَ قَدْ خٰابَ مَنْ حَمَلَ ظُلْماً » (و قطعاً کسی که بار ستمی بر دوش کشیده، نومید و زیان‌کار شد)، مقصود از ستمکاران، مجرمانِ غیرمؤمن هستند؛ بنابراین، خَیبت (نومیدی و محرومیت از خیر) به سبب فرجامِ ناگوار، ویژهٔ آنان است، نه هر کسی که هر نوع ستمی بر دوش داشته باشد، خواه مؤمن باشد یا کافر؛ چرا که مؤمن در آن روز به برکت شفاعت، نومید و بی‌نصیب نمی‌ماند.

هفتم، چیرگی و سلطنت خداوند بر آنان، و خواریِ آنان در پیشگاه او و نفوذ حکمش در میان آنان را با سخنِ «وَ عَنَتِ الْوُجُوهُ لِلْحَيِّ الْقَيُّومِ » (و چهره‌ها در برابر خدای زندهٔ پاینده فروتن و خوار شد [طه: ۱۱۱]) بیان فرمود. هشتم، جزا و کیفر را با سخنِ «وَ قَدْ خٰابَ » (و قطعاً نومید و زیان‌کار شد... [طه: ۱۱۱]) مطرح کرد؛ و بدین ترتیب، وجه پیوستگی و چینش این آیات و آنچه در آن‌ها بیان شده، روشن می‌شود.