تفسیر آیهٔ ۹۵ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «بِمٰا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ» (به سبب آنچه دست‌هایشان پیش فرستاده است)؛ این تعبیر کنایه از عمل است؛ چرا که بیشترِ کارهای انسان در مرتبه‌ی حس، با دست انجام می‌گیرد و سپس نزد کسی که از آن بهره می‌برد یا آن را می‌طلبد پیش فرستاده می‌شود. از این رو، در این تعبیر دو نکته‌ی لطیف (عنایت) به کار رفته است: نخست، نسبت دادنِ پیش‌فرستادن به دست‌ها به جای صاحبان دست، و دوم، به شمار آوردن هر کاری به عنوان کار دست.

خلاصه آنکه کارهای انسان، به‌ویژه آنچه پیوسته از او سر می‌زند، بهترین گواه بر نیاتِ نهفته در درون و ریشه‌دوانده در باطن اوست؛ و کارهای ناشایست و رفتارهای پلید، جز از باطنی ناپاک پرده برنمی‌دارد؛ باطنی که از گرایش به دیدار خدا و جای‌گرفتن در سرای اولیای الهی سربازمی‌زند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۹۴ و ۹۵ با هم

بنابراین، اگر در این ادعای خود راست‌گو بودند که سعادتِ خالصِ اخروی ویژه‌ی آنان است و نه دیگر مردم، واجب بود که با دل، زبان و همه‌ی اندام‌های خود (در کردار) آرزوی آن را داشته باشند؛ در حالی که هرگز آن را آرزو نخواهند کرد، به سبب آنچه دست‌هایشان از پیش فرستاده است؛ از کشتن پیامبران، کفر به موسی و شکستن پیمان‌ها؛ و خدا به ستمکاران داناست.

تفسیر آیه‌های ۹۵ و ۹۶ با هم

«وَ لَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَداً» (و هرگز آن [مرگ] را آرزو نخواهند کرد).