تفسیر آیهٔ ۲۰۲ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «وَ اللّٰهُ سَرِيعُ الْحِسٰابِ» (و خداوند در حسابرسی سریع است) [بقره: ۲۰۲]؛ این تعبیر نامی از نام‌های نیکوی خداوند (اسمای حسنی) است و مطلق بودن آن نشان می‌دهد که دنیا و آخرت، هر دو را فرا می‌گیرد. بنابراین حسابرسی همواره جاری است؛ هرگاه بنده کار نیکی یا غیر آن انجام دهد، خداوند پاداش و کیفر مناسب را به او عطا می‌کند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۲۰۰ و ۲۰۲ با هم

تقابل میان سخن خدای متعال: «وَ مٰا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلٰاقٍ» (و برای او در آخرت هیچ بهره‌ای نیست) [بقره: ۲۰۰] و فرموده‌اش: «أُولٰئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمّٰا كَسَبُوا» (آنان از آنچه به دست آورده‌اند بهره‌ای دارند) [بقره: ۲۰۲]، نشان می‌دهد که اعمال گروه نخست باطل و تباه (حابط) است، بر خلاف گروه دوم؛ چنان‌که خدای متعال می‌فرماید:

تفسیر آیه‌های ۲۰۰ تا ۲۰۲ با هم

حاصل معنای فرمودهٔ خداوند: «فَمِنَ النّٰاسِ مَنْ يَقُولُ» (پس برخی از مردم کسانی هستند که می‌گویند...) تا پایان این آیات، آن است که خدای متعال را یاد کنید؛ زیرا مردم بر دو دسته‌اند: گروهی که دنیا را می‌خواهند و جز آن را یاد نمی‌کنند و در آخرت هیچ بهره‌ای ندارند، و گروهی که آنچه را نزد خداست و او برایشان می‌پسندد می‌طلبند و در آخرت بهره‌ای دارند؛ و خداوند سریع‌الحساب است، در رسیدگی به خواستهٔ بنده‌اش شتاب می‌کند و آن را همان‌گونه که می‌خواهد به او عطا می‌فرماید؛ پس از دارندگانِ این بهره باشید با یادِ خدا، و با واگذاشتنِ یاد پروردگارتان از کسانی نباشید که هیچ بهره‌ای ندارند تا سرانجامْ نومید و مأیوس گردید.